संविधान के महत्वपूर्ण अनुच्छेद
अनुच्छेद संख्या और उसका विषय: SSC, railway और PSC papers में सबसे अधिक पूछे जाने वाले अनुच्छेद। अनुच्छेद 370 2019 से निष्प्रभावी है।
- 1अनुच्छेदअनुच्छेद 1विषयइंडिया, अर्थात भारत, राज्यों का संघ होगा
- 2अनुच्छेदअनुच्छेद 3विषयनए राज्यों का गठन और सीमाओं में परिवर्तन
- 3अनुच्छेदअनुच्छेद 14विषयविधि के समक्ष समता
- 4अनुच्छेदअनुच्छेद 15विषयधर्म, मूलवंश, जाति, लिंग या जन्मस्थान के आधार पर भेदभाव नहीं
- 5अनुच्छेदअनुच्छेद 16विषयलोक नियोजन में अवसर की समानता
- 6अनुच्छेदअनुच्छेद 17विषयअस्पृश्यता का अंत
- 7अनुच्छेदअनुच्छेद 18विषयउपाधियों का अंत
- 8अनुच्छेदअनुच्छेद 19विषयछह स्वतंत्रताएँ, जिनमें वाक् और अभिव्यक्ति शामिल
- 9अनुच्छेदअनुच्छेद 21विषयप्राण और दैहिक स्वतंत्रता का संरक्षण
- 10अनुच्छेदअनुच्छेद 21Aविषय6 से 14 वर्ष के बच्चों को निःशुल्क शिक्षा
- 11अनुच्छेदअनुच्छेद 23विषयमानव तस्करी और बलात् श्रम का निषेध
- 12अनुच्छेदअनुच्छेद 24विषय14 वर्ष से कम बच्चों का कारखानों या ख़तरनाक काम में निषेध
- 13अनुच्छेदअनुच्छेद 25विषयअंतःकरण और धर्म की स्वतंत्रता
- 14अनुच्छेदअनुच्छेद 30विषयअल्पसंख्यकों को शिक्षण संस्थाएँ चलाने का अधिकार
- 15अनुच्छेदअनुच्छेद 32विषयसंवैधानिक उपचारों का अधिकार (आंबेडकर के शब्दों में "हृदय और आत्मा")
- 16अनुच्छेदअनुच्छेद 40विषयग्राम पंचायतों का संगठन
- 17अनुच्छेदअनुच्छेद 44विषयसमान नागरिक संहिता
- 18अनुच्छेदअनुच्छेद 45विषय6 वर्ष तक की प्रारंभिक बाल देखरेख और शिक्षा
- 19अनुच्छेदअनुच्छेद 48Aविषयपर्यावरण, वन और वन्यजीवों का संरक्षण
- 20अनुच्छेदअनुच्छेद 50विषयन्यायपालिका का कार्यपालिका से पृथक्करण
- 21अनुच्छेदअनुच्छेद 51Aविषयमौलिक कर्तव्य
- 22अनुच्छेदअनुच्छेद 52विषयभारत का एक राष्ट्रपति होगा
- 23अनुच्छेदअनुच्छेद 61विषयराष्ट्रपति पर महाभियोग
- 24अनुच्छेदअनुच्छेद 72विषयराष्ट्रपति की क्षमादान शक्ति
- 25अनुच्छेदअनुच्छेद 76विषयभारत का महान्यायवादी
- 26अनुच्छेदअनुच्छेद 108विषयदोनों सदनों की संयुक्त बैठक
- 27अनुच्छेदअनुच्छेद 110विषयधन विधेयक की परिभाषा
- 28अनुच्छेदअनुच्छेद 112विषयवार्षिक वित्तीय विवरण (बजट)
- 29अनुच्छेदअनुच्छेद 123विषयराष्ट्रपति की अध्यादेश शक्ति
- 30अनुच्छेदअनुच्छेद 124विषयसुप्रीम कोर्ट की स्थापना
- 31अनुच्छेदअनुच्छेद 143विषयराष्ट्रपति सुप्रीम कोर्ट से परामर्श ले सकते हैं
- 32अनुच्छेदअनुच्छेद 148विषयनियंत्रक एवं महालेखा परीक्षक (CAG)
- 33अनुच्छेदअनुच्छेद 155विषयराज्यपाल की नियुक्ति
- 34अनुच्छेदअनुच्छेद 213विषयराज्यपाल की अध्यादेश शक्ति
- 35अनुच्छेदअनुच्छेद 226विषयहाई कोर्ट की रिट शक्तियाँ
- 36अनुच्छेदअनुच्छेद 239AAविषयदिल्ली के लिए विशेष उपबंध
- 37अनुच्छेदअनुच्छेद 243विषयपंचायतें (भाग IX)
- 38अनुच्छेदअनुच्छेद 263विषयअंतर्राज्यीय परिषद
- 39अनुच्छेदअनुच्छेद 279AविषयGST परिषद
- 40अनुच्छेदअनुच्छेद 280विषयवित्त आयोग
- 41अनुच्छेदअनुच्छेद 300Aविषयसंपत्ति का अधिकार (क़ानूनी, मौलिक नहीं)
- 42अनुच्छेदअनुच्छेद 312विषयअखिल भारतीय सेवाएँ
- 43अनुच्छेदअनुच्छेद 315विषयलोक सेवा आयोग
- 44अनुच्छेदअनुच्छेद 324विषयनिर्वाचन आयोग
- 45अनुच्छेदअनुच्छेद 343विषयसंघ की राजभाषा देवनागरी में हिंदी
- 46अनुच्छेदअनुच्छेद 352विषयराष्ट्रीय आपातकाल
- 47अनुच्छेदअनुच्छेद 356विषयराज्य में राष्ट्रपति शासन
- 48अनुच्छेदअनुच्छेद 360विषयवित्तीय आपातकाल
- 49अनुच्छेदअनुच्छेद 368विषयसंविधान संशोधन
- 50अनुच्छेदअनुच्छेद 370विषयजम्मू-कश्मीर के लिए अस्थायी उपबंध (2019 से निष्प्रभावी)