Module 9 · 16 min read · Free chapter
ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ: 1948 ರಿಂದ 1991 ರವರೆಗೆ ಮತ್ತು ನಂತರ.
ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ ರಾಜ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ಮುಕ್ತ ಸ್ಪರ್ಧೆಯತ್ತ ಸಾಗಿತು. 1948 ಮತ್ತು 1956 ನಿರ್ಣಯಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದವು. ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ licence ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. 1991 ರ Statement on Industrial Policy ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ licensing ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು. ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆಗೂ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯಿತು. ಇಂದು ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಕಡ್ಡಾಯ licence ಬೇಕು.
ಶೂನ್ಯದಿಂದ ಆರಂಭಿಸೋಣ: ಕಾರ್ಖಾನೆ ಏನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಯಾರು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ?
ಸ್ಕೂಟರ್ ತಯಾರಿಸುವ ಸಣ್ಣ ಕಾರ್ಖಾನೆ ತೆರೆಯಲು ಬಯಸುತ್ತೀರಿ ಎಂದು ಊಹಿಸಿ. ಇಂದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೀವು ಕಂಪನಿಯನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಿ, ಭೂಮಿ, ಹಣ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಏರ್ಪಾಡು ಮಾಡಿ ಆರಂಭಿಸುತ್ತೀರಿ. ಎಷ್ಟು ಸ್ಕೂಟರ್ ತಯಾರಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನೀವೇ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತೀರಿ.
ಈಗ 1991 ಕ್ಕೆ ಮೊದಲಿನ ಭಾರತವನ್ನು ಊಹಿಸಿ. ಸ್ಕೂಟರ್ ತಯಾರಿಸಲು ಮೊದಲು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ licence ಬೇಕಿತ್ತು. ಆ licence ಎಷ್ಟು ತಯಾರಿಸಬಹುದು ಎಂದೂ ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಹೊಸ ಅನುಮತಿ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು.
ಈ ಪರವಾನಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು licence raj ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. Industrial policy ಎಂದರೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ನಿಯಮಗಳು. ಈ ಅಧ್ಯಾಯ ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ ರಾಜ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಬದಲಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
1948: ಮೊದಲ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ ನಿರ್ಣಯ
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಧೋರಣೆಯನ್ನು 6 ಏಪ್ರಿಲ್ 1948 ರ Industrial Policy Resolution ನಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿತು.
ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು:
- ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಮದ್ದುಗುಂಡು, ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರೈಲು ಸಾರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ಆಗಿರಬೇಕಿತ್ತು.
- ಆರು ಮೂಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಾಜ್ಯದ್ದಾಗಿತ್ತು.
- ಇತರ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ತೆರೆದಿದ್ದವು.
ಇದು ಏಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು: ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಬಂಡವಾಳ ಕಡಿಮೆ ಇತ್ತು. ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಮೂಲ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಮುನ್ನಡೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು, ಉಳಿದ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು.
1956: ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಮೂರು ವರ್ಗಗಳು
30 ಏಪ್ರಿಲ್ 1956ರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ ನಿರ್ಣಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರ ನೀಡಿತು. ಇದು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಮೂರು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿತು:
| ವರ್ಗ | ಇದರ ಅರ್ಥ | ಪಠ್ಯದಿಂದ ಉದಾಹರಣೆಗಳು |
|---|---|---|
| ಅನುಸೂಚಿ A (17 ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು) | ಭವಿಷ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ರಾಜ್ಯದ್ದು | ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ, ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ, ರೈಲು ಸಾರಿಗೆ, ವಾಯು ಸಾರಿಗೆ, ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ, ವಿದ್ಯುತ್ |
| ಅನುಸೂಚಿ B | ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೆ; ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದು | ಇಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲದ ಪಟ್ಟಿ |
| ಮೂರನೇ ವರ್ಗ | ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ವಲಯಕ್ಕೆ | — |
ಕೇಂದ್ರ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಗಳು. 1956ರ ನಿರ್ಣಯದ ಪ್ರಕಾರ ರೈಲ್ವೆ, ವಾಯು ಸಾರಿಗೆ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಮದ್ದುಗುಂಡು ಹಾಗೂ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುವುದು.
ಫಲಿತಾಂಶ: ಎರಡನೇ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಯ ಭಾರೀ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಒತ್ತಡದೊಂದಿಗೆ (ನೋಡಿ Planning in India: from Five Year Plans to NITI Aayog), ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಖಾಸಗಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ಪರವಾನಗಿ ಬೇಕಿತ್ತು, ಇದು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ವಿಳಂಬ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮಿತಿ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
1991: ಮಹತ್ವದ ಆರ್ಥಿಕ ಮುಕ್ತತೆ
1991ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಪಾವತಿ ಶಿಲ್ಕು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು (ನೋಡಿ Balance of payments: current account and capital account). 24 ಜುಲೈ 1991ರಂದು ಸರ್ಕಾರ ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ ಹೇಳಿಕೆ ಹೊರಡಿಸಿತು. ಇದರ ಉದ್ದೇಶ, ಉದ್ಯಮಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿವೇಚನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹೂಡಿಕೆ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಾಗಿತ್ತು.
ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ಧಾರಗಳು:
- ಪರವಾನಗಿ (Licensing): ಹೂಡಿಕೆಯ ಗಾತ್ರ ಏನೇ ಇದ್ದರೂ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪರವಾನಗಿ ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಕಾಳಜಿ, ಸುರಕ್ಷತೆ, ಪರಿಸರ, ಅಪಾಯಕಾರಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಐಷಾರಾಮಿ ಗ್ರಾಹಕ ವಸ್ತುಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು.
- ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯ: ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಕಾಳಜಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಮಾತ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿ ಉಳಿದವು. ಅವುಗಳನ್ನೂ ಆಯ್ದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ತೆರೆಯಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರ ತತ್ವಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು.
- ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆ: ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ 51% ವರೆಗೆ ವಿದೇಶಿ ಇಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಆ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಗದಿತ ಮಿತಿಯೊಳಗೆ ವಿದೇಶಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.
- MRTP ಕಾಯ್ದೆ: ದೊಡ್ಡ "MRTP ಕಂಪನಿಗಳ" ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಪೂರ್ವ-ಪ್ರವೇಶ ಪರಿಶೀಲನೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಅಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆಸ್ತಿ ಮಿತಿಗಳೂ ರದ್ದಾಗಬೇಕಿತ್ತು.
ಇದು ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ: ಇದು LPG ಸುಧಾರಣೆಗಳ (ಉದಾರೀಕರಣ, ಖಾಸಗೀಕರಣ, ಜಾಗತೀಕರಣ) ಮೂಲ ಗಾಭರ. ಇದರಿಂದ ಭಾರತ ಪರವಾನಗಿ ಆಧಾರಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಆಧಾರಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಬದಲಾಯಿತು.
ಇಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿ
ಕಡ್ಡಾಯ ಪರವಾನಗಿ. DPIIT Press Note 3 (2019) ಪ್ರಕಾರ, ಈಗ ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಕಡ್ಡಾಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪರವಾನಗಿ ಬೇಕು:
- ತಂಬಾಕಿನ ಸಿಗಾರ್ ಮತ್ತು ಸಿಗರೇಟ್, ಹಾಗೂ ತಯಾರಿಸಿದ ತಂಬಾಕು ಬದಲಿ ವಸ್ತುಗಳು.
- ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಉಪಕರಣಗಳು.
- ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸ್ಫೋಟಕಗಳು.
- ಅಪಾಯಕಾರಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು.
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಮೀಸಲಾತಿ. DPIIT ಪ್ರಕಾರ, ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆ ಸಾರಿಗೆ ಈಗ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ.
1956ರೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ: ಆಗ ಅನುಸೂಚಿ A ಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ 17 ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿದ್ದವು. ಇಂದು ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪರವಾನಗಿ ಇಲ್ಲದೆ ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ತೆರೆದಿವೆ.
ದೊಡ್ಡತನವನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದರಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವತ್ತ
ಎರಡು ಸಿಮೆಂಟ್ ಮಾರಾಟಗಾರರಿರುವ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ. ಒಂದು ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಇಬ್ಬರೇ ಮಾರಾಟಗಾರರು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೆಲೆ ಏರಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ, ಪ್ರತಿ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಕೊಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ಮಾರಾಟಗಾರ ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡವನಾಗಿ, ಖರೀದಿದಾರರನ್ನು ಅನ್ಯಾಯದ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿಸಿದರೆ, ಸಣ್ಣ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಹೊರಗೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡೂ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಕೇವಲ ಗಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ನಡವಳಿಕೆ.
ಹಳೆಯ ಕಾನೂನು. ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಕಾನೂನು MRTP ಕಾಯ್ದೆ, 1969 ಆಗಿತ್ತು. ಇದು Monopolies and Restrictive Trade Practices Act. ಪರವಾನಗಿ ಯುಗಕ್ಕೆ ಇದು ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು, ಆಗ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರ ಮನೆಗಳು ತುಂಬಾ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಚಿಂತಿಸಿತ್ತು. 1991ರ ನಂತರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ತೆರೆದಾಗ, ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಅವು ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡವು ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಳೆಯುವ ಕಾನೂನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಯಿತು.
ಹೊಸ ಕಾನೂನು. Competition Act, 2002 MRTP Act ಅನ್ನು ಬದಲಿಸಿತು. 1999 ರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಹಣಕಾಸು ಮಂತ್ರಿ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ತಡೆಯುವುದರಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವತ್ತ ಗಮನ ಬದಲಿಸುವುದು ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. Competition Commission of India (CCI) ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2003 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಆದರೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಸವಾಲಿನ ನಂತರ ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಅಧಿಕಾರಗಳು ನಂತರ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದವು.
ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಕೆಲಸಗಳು. 20 ಮೇ 2009 ರಿಂದ CCI ಸ್ಪರ್ಧೆ-ವಿರೋಧಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದಿತ್ತು. ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಟೆಲ್ಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ. ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಸ್ಥಾನದ ದುರ್ಬಳಕೆಯ ವಿರುದ್ಧವೂ ಕ್ರಮ ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆ ಅನ್ಯಾಯದ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೇರುವುದು ಇದರ ಉದಾಹರಣೆ. 1 ಜೂನ್ 2011 ರಿಂದ ದೊಡ್ಡ combinations ಅನ್ನು ಅಂದರೆ ವಿಲೀನ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಧೀನಗಳನ್ನು ಅವು ನಡೆಯುವ ಮೊದಲೇ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುವುದೂ ಇದರ ಕೆಲಸ.
ಇದು ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ. ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಲಾಭ ನೀಡಬೇಕಾದರೆ ಕಂಪನಿಗಳು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಬೇಕು. ಇಂದು CCI ದೊಡ್ಡ ಡಿಜಿಟಲ್ platforms ನ ಶಕ್ತಿಯಂತಹ ಹೊಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಉತ್ತಮ Mains ಉತ್ತರವು ಭಾರತ MRTP ವಿಧಾನದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಾ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಏಕೆ ಬದಲಾಯಿತು ಎಂದು ವಿವರಿಸಬೇಕು. CCI ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಹೊಸ ಸವಾಲುಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿಸಬೇಕು.
ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ: ಸಣ್ಣ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಅಪರಾಧವಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡುವುದು
ಅಂಗಡಿಯವನ ತಪ್ಪಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸೋಣ. ಸಣ್ಣ ಅಂಗಡಿ ಮಾಲೀಕರು ಒಂದು ಫಾರ್ಮ್ ಅನ್ನು ಕೆಲವು ದಿನ ತಡವಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ ಸಣ್ಣ label ನಿಯಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಹಳೆಯ ಕಾನೂನುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ತಪ್ಪಿಗೆ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಬಹುದು. ಸಣ್ಣ ತಪ್ಪಿಗೂ ಜೈಲಿನ ಭಯವಿರುವುದರಿಂದ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಜನರು ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರದ ಬದಲು ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ತಪಾಸಣಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಬಳಿ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಹಣ ವ್ಯಯಿಸುತ್ತಾರೆ.
1991 ರ ನಂತರ ಇದು ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ. 1991 ರಲ್ಲಿ ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿದ್ದು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯಿತು. ಆದರೆ ಅಪರಾಧ ದಂಡವಿರುವ ಸಾವಿರಾರು ಸಣ್ಣ ನಿಯಮಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡವು. ತಾಂತ್ರಿಕ ಲೋಪಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮದ ಭಯ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಕಿರುಕುಳಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರಗಳು ನಿಧಾನವಾದವು. ಸುಧಾರಣೆಯ ಮುಂದಿನ ಹಂತ ನಂಬಿಕೆ ಬೆಳೆಸುವುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಣ್ಣ ಲೋಪಗಳನ್ನು ನಾಗರಿಕ ವಿಷಯಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು.
Jan Vishwas Act, 2023. Jan Vishwas (Amendment of Provisions) Act, 2023 11 ಆಗಸ್ಟ್ 2023 ರಂದು ಅಧಿಸೂಚನೆಗೊಂಡಿತು. ಇದು 19 ಮಂತ್ರಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುವ 42 Central Acts ನಲ್ಲಿನ 183 provisions ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಅನೇಕ ಕಡೆ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿತು ಮತ್ತು ದಂಡವನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಅಪರಾಧ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅಧಿಕಾರಿ ನಿರ್ಧರಿಸುವ penalty ಆಗಿ ಬದಲಿಸಿತು. ಇದರ ಉದ್ದೇಶ ease of living ಮತ್ತು ease of doing business ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
ಎರಡನೇ ಸುತ್ತು. ಆಗಸ್ಟ್ 2025 ರಲ್ಲಿ 355 ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲು ಮತ್ತೊಂದು Jan Vishwas Bill ಮಂಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ Select Committee ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಅಪರಾಧ ರಹಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಒಂದೇ ಬಾರಿಯ ಕ್ರಮವಲ್ಲ, ನಿರಂತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದು ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ. ಕಡಿಮೆ ಅಪರಾಧ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಎಂದರೆ ಕಡಿಮೆ ಭಯ, ಕಡಿಮೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚ. ಆದರೆ ಆರೋಗ್ಯ ಅಥವಾ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಂಭೀರ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಕಠಿಣ ಶಿಕ್ಷೆ ಇರಲೇಬೇಕು. ಉತ್ತಮ Mains ಉತ್ತರ, ಅಪರಾಧ ರಹಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಬೇಕು.
ಪರವಾನಗಿ-ಪರ್ಮಿಟ್ ವರ್ಷಗಳು: 1956 ರಿಂದ 1991
1975 ರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಮಾಲೀಕರನ್ನು ನೋಡೋಣ. ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಕೂಟರ್ ತಯಾರಿಸಲು, ಇರುವ ಘಟಕವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲೂ ಸರ್ಕಾರದ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಬೇಕಿತ್ತು. ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಸಣ್ಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆ ಅದನ್ನು ತಯಾರಿಸಲೇ ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ವಿದೇಶಿ ಪಾಲುದಾರರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 40% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಲು ಹೊಂದುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ.
ಮೂಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು. 1948 Resolution ಹೊಸ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಆರು ಮೂಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಉಳಿಸಿತ್ತು: ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕು, ವಿಮಾನ, ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣ, ದೂರವಾಣಿ ಮತ್ತು ವೈರ್ಲೆಸ್ ಉಪಕರಣ, ಖನಿಜ ತೈಲಗಳು. 1956 Resolution ರಾಜ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು, Schedule A ನಲ್ಲಿ 17 ಮತ್ತು Schedule B ನಲ್ಲಿ 12 ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿದ್ದವು. ರಾಜ್ಯವು ಅಡಿಪಾಯ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು, ಖಾಸಗಿ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅದರ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಬೇಕು ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ ಇತ್ತು.
ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ಹೇಗೆ ಹೆಚ್ಚಿದವು. Industries (Development and Regulation) Act, 1951 ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿತು. MRTP Act (1969) ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪರಿಶೀಲನೆ ಹಾಕಿತು, ಮತ್ತು FERA (1973) ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಗೊಳಿಸಿತು. ಅನೇಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ಮೀಸಲಿಡಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು 1977 Statement ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸುಮಾರು 180 ರಿಂದ 500 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಏರಿಸಿತು.
ಈ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ಏಕೆ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಎನಿಸಿದವು. ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಿರಳ ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಕಬಳಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಭಯ ಯೋಜಕರಿಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಬೇಕು, ಸಣ್ಣ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಸಿಗಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಬಯಸಿದ್ದರು. ಎಳೆಯ ಭಾರತೀಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿದೇಶಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶವೂ ಇತ್ತು; ಇದನ್ನು infant industry ವಾದ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ನಿಯಂತ್ರಣಗಳ ಬೆಲೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ 1960ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದವರೆಗೆ ವೇಗವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ 1960ರ ಮಧ್ಯಭಾಗ ಮತ್ತು 1980ರ ನಡುವೆ ಅದು ನಿಧಾನವಾಯಿತು. ಈ ಹಂತವನ್ನು ಅನೇಕ ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞರು structural retrogression ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಲೈಸೆನ್ಸ್ಗಳು ವಿಳಂಬ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಪಾತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು "licence-permit raj" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. 1980ರ ಹೇಳಿಕೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಬಳಕೆ, ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಇದು 1991ರ ಕಡೆಗೆ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿತ್ತು.
ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ಮುಕ್ತತೆಯ ಕಡೆಗೆ ಏಕೆ ಬದಲಾಯಿತು
ರಾಜ್ಯ ಮುಂದಾಳತ್ವ ಏಕೆ (1948 ಮತ್ತು 1956). ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ಹೊಸ ಭಾರತಕ್ಕೆ ವೇಗದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಖಾಸಗಿ ಬಂಡವಾಳ ಸಣ್ಣದಾಗಿತ್ತು. ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿತ್ತು. 1956ರ ನಿರ್ಣಯ ಸಮಾಜವಾದಿ ಸಮಾಜ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣವನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಮಹತ್ವದ ಎಲ್ಲಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯಕ್ಕೆ ಇರಿಸಿತು. ಅನುಸೂಚಿ A ಯಲ್ಲಿ 17 ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಕೇವಲ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದವು.
ಏನು ತಪ್ಪಾಯಿತು. ಖಾಸಗಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಲೈಸೆನ್ಸ್ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿತು. ಯಾರು ಏನನ್ನು ಎಷ್ಟು ತಯಾರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಅವು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪರವಾನಗಿ ಮತ್ತು ವಿಳಂಬದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಯಿತು. ಭಾರತೀಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು. ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ಈ ವಿಧಾನ, ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.
ಏಕೆ ಬದಲಾಯಿತು (1991). 24 ಜುಲೈ 1991ರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ ಹೇಳಿಕೆ ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶ ಈಗಾಗಲೇ ಸಾಧಿಸಿದ ಲಾಭಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆ ಸಾಧಿಸುವುದು ಎಂದು ಹೇಳಿತು. ಸರ್ಕಾರದ ಪಾತ್ರ ಕೇವಲ ನಿಯಂತ್ರಣ ಚಲಾಯಿಸುವುದರಿಂದ ಬದಲಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಉದ್ಯಮಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿವೇಚನೆಯಿಂದ ಹೂಡಿಕೆ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಿ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ರದ್ದಾಯಿತು. ಆದ್ಯತಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ 51% ವರೆಗೆ FDI ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು.
ಪರಿಣಾಮಗಳು. ಇಂದು ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಕಡ್ಡಾಯ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಬೇಕು. ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆ ಸಾರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿವೆ. ಚರ್ಚೆ "ಯಾರು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು" ಎಂಬುದರಿಂದ "ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವುದು" ಎಂಬ ಕಡೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಇದೇ Make in India ಮತ್ತು PLI ಯ ವಿಷಯ (ನೋಡಿ MSMEs, Make in India and PLI).
ಭಾರತದ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಯೇ ಉಳಿದದ್ದು ಏಕೆ: ಕಾರ್ಮಿಕ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು J-curve
ಒಗಟು. 1960ರಿಂದ 1990ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದವರೆಗೆ, ಮಲೇಷ್ಯಾ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದಂತಹ ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ manufacturing ಪಾಲನ್ನು ಬಹಳ ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು. ಭಾರತದ ಪಾಲು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಏರಿತು, ಕಡಿಮೆ ಹದಿಮೂರರಿಂದ GDP ಯ ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಗೆ. Licensing ಇದರ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕಾರ್ಮಿಕ ನಿಯಮಗಳು ಇನ್ನೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಭಾಗ.
ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ನಿಯಮಗಳ ಪಾತ್ರ ದೊಡ್ಡದು.
ಕಾರ್ಮಿಕ ಭಾಗ. Industrial Disputes Act, 1947 ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಬಲವಾದ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಿತು. ನಂತರದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ವಜಾ ಮಾಡುವ ಅಥವಾ ಮುಚ್ಚುವ ಮೊದಲು ಸರ್ಕಾರದ ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದವು. ಹಾಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಲು ಅಥವಾ ಖಾಯಂ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಬದಲು contract workers ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡವು, ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಾದ್ಯಂತ contract labour ಪಾಲು ಏರುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು.
ರಾಜ್ಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಏನು ಕಂಡುಕೊಂಡವು. ಕಾರ್ಮಿಕ ವಿಷಯ Concurrent List ನಲ್ಲಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಈ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿದವು. ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಕಂಡುಕೊಂಡದ್ದೇನೆಂದರೆ, ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪರವಾಗಿ ವಾಲಿಸಿದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು formal jobs ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಿಧಾನವಾಯಿತು. ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ, ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳು ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು informal sector ಗೆ ತಳ್ಳಿದವು, ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲ.
1991 ರ ನಂತರದ J-curve. ತೆರೆದುಕೊಂಡದ್ದು ತಕ್ಷಣವೇ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ technology ಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಬೆಳವಣಿಗೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ನಿಧಾನವಾಯಿತು, ನಂತರ 2000ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಏರಿತು. ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದು ನಂತರ ಏರುವ ಈ ಮಾದರಿಯನ್ನು J-curve ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಇದು 1991ರ ಲಾಭಗಳು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ವಿಳಂಬದೊಂದಿಗೆ ಏಕೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
ಇಂದು ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ. 2019-2020ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಲ್ಕು Labour Codes 29 ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ವಜಾ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿ ಬೇಕಾದ ಗಾತ್ರದ ಮಿತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು. ಇದು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಬೆಳೆಯಲು ಮತ್ತು ನೇಮಕ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬೆಂಬಲಿಗರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಉದ್ಯೋಗ ಭದ್ರತೆ ದುರ್ಬಲವಾಗಬಹುದೆಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಸಮತೋಲಿತ ಉತ್ತರವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ flexibility ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ social security ನಡುವೆ ತೂಗಬೇಕು.
Mains lens: 1991 ಏನು ಬದಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಏನು ಉಳಿದಿದೆ?
1. 1948-56ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ನೇತೃತ್ವದ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಏಕೆ ಸರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಖಾಸಗಿ ಬಂಡವಾಳ ಕೊರತೆಯಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಉಕ್ಕು ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನಂತಹ ಮೂಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ, ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಹೂಡಿಕೆ ಬೇಕಿತ್ತು. ಅಡಿಪಾಯ ಕಟ್ಟಲು ರಾಜ್ಯ ಮುಂದೆ ಬಂದಿತು.
2. ಏನು ತಪ್ಪಾಯಿತು. Licensing ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿತು, ಅನುಮೋದನೆಗಳು ವಿಳಂಬ ಉಂಟುಮಾಡಿದವು. ರಕ್ಷಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಿಸಲು ಅಥವಾ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡ ಇರಲಿಲ್ಲ.
3. 1991 ನಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಿದ್ದು. ಲೈಸೆನ್ಸ್ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ್ದು, ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಿದ್ದು ಮತ್ತು MRTP ಪೂರ್ವ-ಪ್ರವೇಶ ಪರಿಶೀಲನೆ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಸ್ಪರ್ಧೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ತಂದವು.
4. ಇನ್ನೂ ಉಳಿದಿರುವುದು. ಭೂಮಿ, ಕಾರ್ಮಿಕ, ಒಪ್ಪಂದ ಜಾರಿ ಮತ್ತು ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಕಾ ವಲಯದ ಪಾಲು ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆಯೇ ಇದೆ (ನೋಡಿ Employment and unemployment: concepts and PLFS data). ಇವೇ Make in India ಮತ್ತು PLI ಯ ಗುರಿಗಳು (ನೋಡಿ MSMEs, Make in India and PLI).
ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಮುಕ್ತಾಯ: ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮಾಲೀಕನಿಂದ ಸಹಾಯಕನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದೆ. ಈಗಿನ ಕೆಲಸ, ಲೈಸೆನ್ಸ್ ನಿಯಮಗಳಷ್ಟೇ ಸುಲಭವಾಗುವಂತೆ ವ್ಯಾಪಾರ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಮಾಡುವುದು.
Mains ಅಭ್ಯಾಸ: ಮೂರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು, ಮೂರು ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು
ಇವು ನಾವು ಬರೆದ practice questions, past papers ಅಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ exam ನ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಈ module ನ PYQ panel ನಲ್ಲಿವೆ.
| ಕೋನ | ಪ್ರಶ್ನೆ | ಒಳಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು |
|---|---|---|
| ಏಕೆ (ಮೂಲ) | 1956 ರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಏಕೆ ನೀಡಿತು? | ಸಮಾಜವಾದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಗುರಿ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣವನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸುವ ಆಸೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ. ನಂತರ Schedule A ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೇಗೆ ಉಳಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿ. |
| ಏಕೆ (ಬದಲಾವಣೆ) | 1991 ರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿಯ ಉದ್ದೇಶಗಳೇನು? ಅದರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿ. | ಹಿಂದಿನ ಸಾಧನೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿಸುವುದು ನೀತಿಯ ಗುರಿ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿ. ನಂತರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲೈಸೆನ್ಸಿಂಗ್ ಕೊನೆಗೊಂಡಿದ್ದು, 51% FDI ಅನುಮೋದನೆ ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ನಾಲ್ಕು ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಪಡೆದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿ. |
| ಚರ್ಚೆ | ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಪಾತ್ರ ಬಳಕೆಯಿಲ್ಲದಂತಾಗಿದೆಯೇ? ಚರ್ಚಿಸಿ. | ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆ ಮಾತ್ರ ಇನ್ನೂ ಮೀಸಲಾಗಿವೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿ, ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಉಳಿದಿದೆ. ನಂತರ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತೂಗಿ ನೋಡಿ. |
ಈ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಬೇಕು: ಪ್ರತಿ ಉತ್ತರವು ಏನು ಎಂದು ವಿವರಿಸಬೇಕು, ನಂತರ ಮೇಲಿನ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಏಕೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ದಾರಿ ಎಂಬುದರೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಸಬೇಕು.
Quick revision
- 6 April 1948 ರ Industrial Policy Resolution ಅಡಿಯಲ್ಲಿ arms, atomic energy ಮತ್ತು railway transport ಕೇಂದ್ರದ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ಆಯಿತು. ಆರು basic industries ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಘಟಕ ಆರಂಭಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ನೀಡಲಾಯಿತು.
- 30 April 1956 ರ Industrial Policy Resolution ನಲ್ಲಿ 17 industries ಅನ್ನು Schedule A ಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಯಿತು; ಇವು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೇರಿದವು. Schedule B ಯ industries ಕ್ರಮೇಣ ರಾಜ್ಯದ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಬಂದವು. ಉಳಿದವು private enterprise ಗೆ ಬಿಡಲಾಯಿತು.
- 24 July 1991 ರ Statement on Industrial Policy ಸ್ವಲ್ಪ ಪಟ್ಟಿ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ licensing ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು. Public sector ಅನ್ನು ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು strategic ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಲಾಯಿತು.
- ಇದು high-priority industries ನಲ್ಲಿ 51% ವರೆಗೆ automatic FDI ಅನುಮೋದನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ಜೊತೆಗೆ, ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಮೊದಲಿದ್ದ MRTP Act ನ pre-entry scrutiny ಅನ್ನೂ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು.
- ಇಂದು ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು industries ಗೆ ಮಾತ್ರ compulsory licence ಬೇಕು (Press Note 3, 2019). atomic energy ಮತ್ತು railway transport ಮಾತ್ರ public sector ಗೆ ಮೀಸಲು.
- Competition Act, 2002 ಎಂಬುದು MRTP Act, 1969 ಅನ್ನು ಬದಲಿಸಿತು. CCI (Oct 2003) cartels ಮತ್ತು abuse of dominance (May 2009 ರಿಂದ) ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು mergers ಅನ್ನು ಸಹ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ (June 2011 ರಿಂದ).
- Jan Vishwas Act, 2023 ಸಣ್ಣ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು decriminalise ಮಾಡಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ 42 Central Acts ನ 183 provisions ತಿದ್ದುಪಡಿಯಾದವು. 2025 ರ Bill ಇನ್ನೂ 355 ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತು.
- 1948 ರ ಆರು basic industries: coal, iron and steel, aircraft, ship-building, telephone/wireless equipment, mineral oils. 1956 ರಲ್ಲಿ 17 (A) + 12 (B) industries. ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು: IDR Act 1951, MRTP 1969, FERA 1973 (40% foreign equity), SSI ಮೀಸಲು (1977: 180 ರಿಂದ 500+ ವರೆಗೆ); 1966-80 ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ structural retrogression ಆಯಿತು.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಗೊಂದಲಗಳು ಮತ್ತು exam traps:
- 1956 ರಲ್ಲಿ A ಮತ್ತು B ಎಂಬ ಎರಡು Schedules ಇದ್ದವು; ಮೂರನೆಯ ವರ್ಗಕ್ಕೆ schedule ಪಟ್ಟಿ ಇರಲಿಲ್ಲ.
- 1991 ರ 51% ಅಂಕಿ high-priority industries ನಲ್ಲಿ approval ಗಾಗಿ ಇತ್ತು; ಎಲ್ಲ sectors ಗೆ ಇದ್ದ ಮಿತಿ ಅಲ್ಲ.
- ಮದ್ಯಪಾನ ಉದ್ಯಮವು 2019 ರ ನಾಲ್ಕು licensed industries ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ.