Indian Economy‹› 0:00 studied

Module 4 · 15 min read · Free chapter

RBI ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ: ರೆಪೋ ದರ, CRR, SLR ಮತ್ತು MPC

In short

ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು ಸುಮಾರು 4% ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲು ಹಣದ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು RBI ಹೇಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೇ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಸಾಧನ repo rate, ಇದನ್ನು ಆರು ಸದಸ್ಯರ Monetary Policy Committee ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ದರ SDF ಮತ್ತು MSF ದರಗಳ ನಡುವಿನ corridor ಒಳಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಎಷ್ಟು ಹಣ ಸಾಲ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು CRR, SLR ಮತ್ತು open market operations ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.

What are you preparing for? We show the practice and previous year questions of your exam.

ಶೂನ್ಯದಿಂದ ಆರಂಭಿಸೋಣ: ಪಟ್ಟಣದ ನೀರಿನ ಟ್ಯಾಂಕ್

ಒಂದೇ ದೊಡ್ಡ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ ನೀರು ಪಡೆಯುವ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಊಹಿಸಿ. ಟ್ಯಾಂಕ್ ಹೆಚ್ಚು ನೀರು ಬಿಟ್ಟರೆ ರಸ್ತೆಗಳು ಮುಳುಗುತ್ತವೆ. ಕಡಿಮೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ನಲ್ಲಿಗಳು ಒಣಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಜನ ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಹಣದ ನೀರಿನ ಟ್ಯಾಂಕ್

ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿನ ಹಣವೂ ಇದೇ ರೀತಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸರಕುಗಳ ಹಿಂದೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಓಡಿದರೆ ಬೆಲೆಗಳು ಏರುತ್ತವೆ. ಇದೇ inflation ಆಗಿದೆ (ನೋಡಿ Inflation: meaning, causes and types).

ಹಣ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ವ್ಯಾಪಾರ, ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ನಿಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಹಣದ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು Reserve Bank of India (RBI) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಶದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿದೆ.

RBI ನೇರವಾಗಿ ನಿಮಗೆ ಅಥವಾ ನನಗೆ ಸಾಲ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಹಣ banks ಗೆ ಹರಿಯಬೇಕು ಮತ್ತು ಆ ಹಣ ಎಷ್ಟು ದುಬಾರಿಯಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಅದನ್ನು ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಮುಂದೆ ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಹಣದ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು RBI ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು monetary policy ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅಧ್ಯಾಯ ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ repo rate, CRR ಮತ್ತು SLR ಸೇರಿವೆ.

ಈ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಯಾರು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಇದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು Monetary Policy Committee (MPC).

Repo rate: ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಹಣದ ಬೆಲೆ

ಠೇವಣಿ ಮತ್ತು ಹಿಂಪಡೆತ ಯಾವಾಗಲೂ ಸಮನಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಂದು ದಿನ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನಗದು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಒಂದು ದಾರಿ RBI ನಿಂದ ಸಾಲ ಪಡೆಯುವುದು.

Repo ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ

Repo ಎಂಬುದು "repurchase agreement" ನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪ. ಬ್ಯಾಂಕ್ RBI ಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಭದ್ರತಾ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ನಗದು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮರುದಿನ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಗೆ ಆ ಭದ್ರತಾ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಖರೀದಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮೊತ್ತವೇ ಬಡ್ಡಿ. ಅದರ ದರವೇ repo rate.

RBI ಪ್ರಕಾರ, repo rate ಎಂದರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಗೆ ರಾತ್ರಿಯ ಹಣದ ಲಭ್ಯತೆ ನೀಡುವ ನಿಗದಿತ ಬಡ್ಡಿ ದರ. ಇದು ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನುಮೋದಿತ ಭದ್ರತಾ ಪತ್ರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು liquidity adjustment facility (LAF) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದು policy rate ಆಗಿದೆ. ಹಣದ ಬಗ್ಗೆ RBI ನ ನಿಲುವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಏಕೈಕ ದರ ಇದು.

ಈ ಒಂದೇ ದರ ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ: RBI repo rate ಏರಿಸಿದರೆ, ಅದರಿಂದ ಸಾಲ ಪಡೆಯುವುದು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಗೆ ದುಬಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾಲದ ಬಡ್ಡಿ ದರವನ್ನೂ ಏರಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪರಿಣಾಮ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾದ್ಯಂತ ಹರಡುತ್ತದೆ.

RBI repo rate ಇಳಿಸಿದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಕಾರಿಡಾರ್: SDF, repo ಮತ್ತು MSF

Repo rate ಒಂದು corridor ನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಒಂದು ಕನಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಮೇಲೆ ಒಂದು ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟ ಇರುತ್ತದೆ.

The policy corridor

ಈ ಕಾರಿಡಾರ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ರಾತ್ರಿಯ ಬಡ್ಡಿ ದರವನ್ನು repo rate ಬಳಿ ಇರಿಸುತ್ತದೆ.

ನೆಲ: Standing Deposit Facility (SDF). ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಗದು ಇರುವ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಅದನ್ನು SDF rateನಲ್ಲಿ RBI ಬಳಿ ಒಂದು ರಾತ್ರಿಗೆ ಇಡಬಹುದು. ಈ ದರ repo rate ಗಿಂತ 25 basis points ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಠೇವಣಿಗೆ ಯಾವುದೇ security ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಏಪ್ರಿಲ್ 2022 ರಿಂದ, ಸ್ಥಿರ ದರದ reverse repo ಬದಲಿಗೆ SDF ಕಾರಿಡಾರ್‌ನ ಕೆಳಮಟ್ಟವಾಗಿದೆ.

ಮೇಲ್ಮಿತಿ: Marginal Standing Facility (MSF). ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ MSF rateನಲ್ಲಿ RBI ಯಿಂದ ಒಂದು ರಾತ್ರಿಗೆ ಸಾಲ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಈ ದರ repo rate ಗಿಂತ 25 basis points ಹೆಚ್ಚು ಇರುತ್ತದೆ. ಇದು ದಂಡ ವಿಧಿಸುವ ಸೌಲಭ್ಯ. MSF ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಲ ಪಡೆಯಲು ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ SLR ಹೂಡಿಕೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಿತಿಯವರೆಗೆ, ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. Bank Rate MSF ದರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಕಾರಿಡಾರ್ ಏಕೆ ಸಹಾಯಕ: SDF ನಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಬಹುದಾದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದರಕ್ಕೆ ಯಾವ ಬ್ಯಾಂಕೂ ಇನ್ನೊಂದು ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ಸಾಲ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. MSF ನಲ್ಲಿ ಕೊಡಬೇಕಾದುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದರಕ್ಕೆ ಸಾಲ ಪಡೆಯುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದರ ಈ ಎರಡರ ನಡುವೆಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು RBI ಯ ಸಂಕೇತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಲುಪುತ್ತದೆ.

ದರ ಪಾತ್ರ 16 ನವೆಂಬರ್ 2026 ರಂತೆ
MSF rate ಮೇಲ್ಮಿತಿ 5.75%
Repo rate Policy rate (ಮಧ್ಯ) 5.50%
SDF rate ಕೆಳಮಟ್ಟ 5.25%
Bank Rate MSF ಗೆ ಹೊಂದಿಕೆ 5.75%

CRR, SLR and open market operations

Repo rate ಹಣದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರ ಉಪಕರಣಗಳು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಸಾಲ ನೀಡಬಹುದಾದ ಹಣದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತವೆ.

CRR, SLR ಮತ್ತು OMO ಗಳು: ಹಣದ ಪ್ರಮಾಣ

Cash reserve ratio (CRR). ಪ್ರತಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ಠೇವಣಿಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ನಗದಾಗಿ RBI ಬಳಿ ಇಡಬೇಕು. RBI ಇದನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ **net demand and time liabilities (NDTL)**ದ ಪಾಲಾಗಿ ಇಡುವ ದೈನಂದಿನ ಸರಾಸರಿ ಬಾಕಿ ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಹಣಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಬಡ್ಡಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸಾಲವಾಗಿ ನೀಡಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. 16 ನವೆಂಬರ್ 2026 ರಂತೆ CRR 3.00% ಇತ್ತು.

Statutory liquidity ratio (SLR). ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತಮ್ಮ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳ ಒಂದು ಪಾಲನ್ನು ನಗದು, ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಅನುಮೋದಿತ ಸರ್ಕಾರಿ ಭದ್ರತೆಗಳಂತಹ ಸುರಕ್ಷಿತ, ದ್ರವ ಆಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕು. ಇದು ಠೇವಣಿದಾರರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಠಾತ್ ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧವಾಗಿಡುತ್ತದೆ. 16 ನವೆಂಬರ್ 2026 ರಂತೆ SLR 18.00% ಇತ್ತು.

ಇವು ಹಣವನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ: CRR ಅಥವಾ SLR ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಬಳಿ ಸಾಲ ನೀಡಲು ಕಡಿಮೆ ಹಣ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ, ಹಣ ಬಿಗಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅನುಪಾತ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಸಾಲಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

Open market operations (OMOs). ಇವು RBI ಸರ್ಕಾರಿ ಭದ್ರತೆಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮಗಳು. RBI ಭದ್ರತೆ ಖರೀದಿಸಿದಾಗ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ನಗದು ಪಾವತಿಸುತ್ತದೆ, ಹೀಗಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಣ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದಾಗ ನಗದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಹೊರಹೋಗುತ್ತದೆ. OMO ಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ದ್ರವ್ಯತೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ LAF ನ ಒಂದು ರಾತ್ರಿಯ ಅವಧಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲಕ್ಕೆ.

ನೀತಿ ಬದಲಾವಣೆ ನಿಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಹೇಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ

ಬೆಲೆಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಏರುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸೋಣ. RBI ರೆಪೋ ದರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿಣಾಮ ಹೇಗೆ ಹರಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ನೋಡೋಣ. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಇದನ್ನು transmission ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ರೆಪೋ ದರ ಬದಲಾವಣೆ ಹೇಗೆ ಹರಡುತ್ತದೆ
  1. ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. RBI ಮತ್ತು ಇತರ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಂದ ಸಾಲ ಪಡೆಯುವುದು ದುಬಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
  2. ಸಾಲದ ಬಡ್ಡಿ ದರ ಏರುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಮನೆ, ಕಾರು ಮತ್ತು ಬಿಸಿನೆಸ್ ಸಾಲಗಳ ಬಡ್ಡಿ ದರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಠೇವಣಿ ಬಡ್ಡಿ ದರವೂ ಏರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.
  3. ಜನ ಕಡಿಮೆ ಸಾಲ ಪಡೆದು ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ದುಬಾರಿ EMI ಕಾರಣದಿಂದ ಕುಟುಂಬಗಳು ಕಾರು ಅಥವಾ ಮನೆ ಖರೀದಿಯನ್ನು ಮುಂದೂಡುತ್ತವೆ. ಕಂಪನಿಗಳು ಕೆಲವು ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದೂಡುತ್ತವೆ. ಠೇವಣಿ ಬಡ್ಡಿ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಉಳಿತಾಯ ಆಕರ್ಷಕವಾಗುತ್ತದೆ.
  4. ಬೇಡಿಕೆ ತಣ್ಣಗಾಗುತ್ತದೆ. ಖರ್ಚು ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಮಾರಾಟಗಾರರಿಗೆ ಬೆಲೆ ಏರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
  5. ಹಣದುಬ್ಬರ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ ಗುರಿಯ ಮಟ್ಟದ ಕಡೆಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಸಮಸ್ಯೆ: ಕಾಲ ವಿಳಂಬ. ಈ ಸರಪಳಿ ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಪೂರ್ಣ ಪರಿಣಾಮ ಕಾಣಲು ಹಲವು ತಿಂಗಳುಗಳು ಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ RBI ಇಂದಿನ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು.

transmission ದುರ್ಬಲವಾಗಲು ಕಾರಣ: ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಟ್ಟ ಸಾಲಗಳ ಹೊರೆ ಇದ್ದರೆ (Bad loans and their cure: NPAs and the Insolvency and Bankruptcy Code ನೋಡಿ), ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಲಗಳು ಸ್ಥಿರ ಬಡ್ಡಿ ದರದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ರೆಪೋ ಬದಲಾವಣೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹರಡದಿರಬಹುದು.

ನಿಧಾನ transmission ಅನ್ನು RBI ಹೇಗೆ ಸರಿಪಡಿಸಿತು (2019). ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಆಂತರಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಲದ ಬಡ್ಡಿ ದರ ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಮೊದಲು ಬೇಸ್ ರೇಟ್, ನಂತರ marginal cost of funds based lending rate (MCLR). RBI ಗಮನಿಸಿದ್ದೇನೆಂದರೆ, ಇವುಗಳು ತನ್ನ ದರ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ವರ್ಗಾಯಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ 1 October 2019 ರಿಂದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಹೊಸ floating rate ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಥವಾ ರೀಟೇಲ್ ಸಾಲಗಳನ್ನೂ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳ ಸಾಲಗಳನ್ನೂ, external benchmark ಗೆ ಜೋಡಿಸಬೇಕು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ repo rate ಅಥವಾ FBIL ಪ್ರಕಟಿಸುವ Treasury bill yield. ಈಗ ರೆಪೋ ದರ ಬದಲಾದಾಗ, ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ಅಂತಹ ಸಾಲದ EMI ಕೂಡ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಾರು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ: MPC ಮತ್ತು ಹಣದುಬ್ಬರ ಗುರಿ

ಕಾನೂನು. 2016 ರಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತು RBI Act ಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ inflation target ಮತ್ತು Monetary Policy Committee (MPC) ನೀಡಿತು. MPC ನಿಬಂಧನೆಗಳು 27 June 2016 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದವು, ಮತ್ತು ಮೊದಲ MPC ಅನ್ನು 29 September 2016 ರಂದು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.

Inside the MPC

MPC (Section 45ZB).

  • ಇದರಲ್ಲಿ ಆರು ಸದಸ್ಯರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಮೂವರು RBI ನಿಂದ: ಗವರ್ನರ್ (ಅಧ್ಯಕ್ಷರು), monetary policy ಉಸ್ತುವಾರಿ ಹೊಂದಿರುವ Deputy Governor, ಮತ್ತು RBI ನ Central Board ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡುವ ಒಬ್ಬ ಅಧಿಕಾರಿ. ಉಳಿದ ಮೂವರನ್ನು search-cum-selection committee ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ನೇಮಿಸುತ್ತದೆ.
  • ಇದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಸಭೆ ಸೇರುತ್ತದೆ, quorum ನಾಲ್ಕು ಸದಸ್ಯರು.
  • ಪ್ರತಿ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಒಂದು ಮತ. ಮತಗಳು ಸಮವಾದರೆ ಗವರ್ನರ್ಗೆ ಎರಡನೇ ಅಥವಾ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಮತ ಇರುತ್ತದೆ.
  • ಪ್ರತಿ ಸಭೆಯ ನಂತರ 14ನೇ ದಿನ minutes ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ. RBI ಪ್ರತಿ ಆರು ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ Monetary Policy Report ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ.

ಗುರಿ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ RBI ಯೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ ಗುರಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. 25 ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರಂದು, 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 ರಿಂದ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2031 ರವರೆಗೆ, 2% ರಿಂದ 6% ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ 4% CPI ಹಣದುಬ್ಬರ ಗುರಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 5 ಆಗಸ್ಟ್ 2016 ರಂದು ಅಧಿಸೂಚಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಗುರಿಯೂ 4% ಆಗಿತ್ತು, ಅದೇ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ.

ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ. ಸರಾಸರಿ CPI ಹಣದುಬ್ಬರ ಯಾವುದೇ ಮೂರು ಸತತ quarter ಗಳಲ್ಲಿ 6% ಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ 2% ಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಉಳಿದರೆ, ಗುರಿ ತಪ್ಪಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ RBI ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು, ಪರಿಹಾರ ಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು ಗುರಿಗೆ ತರಲು ಬೇಕಾಗುವ ಅಂದಾಜು ಸಮಯ ವರದಿ ಮಾಡಬೇಕು.

ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು: ದರಗಳ ಸ್ಥಿತಿ

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 ನಿರ್ಧಾರ. 7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 ರಂದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, MPC ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ repo rate ಅನ್ನು 25 basis points ಹೆಚ್ಚಿಸಿ 5.50% ಗೆ ಏರಿಸಲು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿತು. ಅದು ತನ್ನ stance ಅನ್ನು "calibrated tightening" ಗೆ ಬದಲಿಸಿತು, ಇದು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಿಗಿಗೊಳಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ MPC ಸಭೆ 2 ರಿಂದ 4 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2026 ರಂದು ನಿಗದಿಯಾಗಿದೆ.

ದರಗಳ ಸ್ಥಿತಿ
Rate or ratio As on 16 Nov 2026
Policy repo rate 5.50%
Standing Deposit Facility (SDF) rate 5.25%
Marginal Standing Facility (MSF) rate 5.75%
Bank Rate 5.75%
Fixed reverse repo rate 3.35%
Cash reserve ratio (CRR) 3.00%
Statutory liquidity ratio (SLR) 18.00%

ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸುವುದು: ದರಗಳು MPC ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಮೊದಲು ಯಾವಾಗಲೂ RBI home page ಪರಿಶೀಲಿಸಿ. ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ, ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಸಂಬಂಧಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯ: SDF ಎಂಬುದು repo ಗಿಂತ 25 bps ಕಡಿಮೆ, ಮತ್ತು MSF ಹಾಗೂ Bank Rate 25 bps ಹೆಚ್ಚು.

RBI ತನ್ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯಿತು: ಯಾವಾಗ, ಎಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಏಕೆ

ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಏಕೆ ಬೇಕು? ಕರೆನ್ಸಿ ಹೊರಡಿಸುವುದು, ದೇಶದ ರಿಸರ್ವ್ ಇಡುವುದು, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿರುವುದು ಯಾರಾದರೂ ಮಾಡಬೇಕು. ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಗೆ ನಗದು ಕೊರತೆ ಬಂದಾಗ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲುವುದೂ ಅದೇ. ಹಲವು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಹಣ ಹೊರಡಿಸಿದರೆ, ಅದರ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಯಾರೂ ನಂಬಲಾರರು. ಒಂದೇ central bank ಇದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.

RBI ಗೆ ಈ ಕೆಲಸ ಹೇಗೆ ಸಿಕ್ಕಿತು

ಆರಂಭ ಹೇಗಾಯಿತು. Hilton Young Commission ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇಲೆ, RBI Act, 1934 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ RBI ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು 1 April 1935 ರಿಂದ ಕೆಲಸ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಇದು ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನದ shareholders' bank ಆಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಆರಂಭದ ಕೆಲಸಗಳು banknotes ಹೊರಡಿಸುವುದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸ್ಥಿರತೆ ಕಾಪಾಡಲು reserves ಇಡುವುದಾಗಿತ್ತು.

ಇದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ ಏಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು (1 January 1949). ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಹೊಸ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಗುರಿಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಒಡೆತನಕ್ಕೆ ತಂದ ನಂತರ ಅದು ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಬದಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಯ ಭಾಗವಾಯಿತು.

ಅದರ ಉಪಕರಣಗಳು ಹೇಗೆ ಬದಲಾದವು. 1969 ರ ನಂತರ RBI ಆದ್ಯತಾ ವಲಯಗಳಿಗೆ ಸಾಲ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು credit planning ಬಳಸಿತು. 1985 ರಿಂದ ಅದು money supply ಅನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು, 1998 ರಿಂದ ಹಲವು indicators ಗಮನಿಸಿತು, ಮತ್ತು 2016 ರಿಂದ inflation ಅನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ (ನೋಡಿ Inflation: meaning, causes and types). ಆಧುನಿಕ repo-based corridor liquidity adjustment facility (LAF) ದಿಂದ ಬೆಳೆಯಿತು, ಅದನ್ನು 2000-01 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.

ಅರ್ಥ: ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ. 2016 ರಿಂದ ಸರ್ಕಾರ ಗುರಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಆರು ಸದಸ್ಯರ MPC repo rate ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಗುರಿ ತಪ್ಪಿದರೆ ವಿವರಣೆ ನೀಡಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಕೆಲಸ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ: ಚುನಾಯಿತ ಸರ್ಕಾರ ಗುರಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. RBI ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ, ಅದರ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವರ್ಗಾವಣೆ ಅಥವಾ ಮೀಸಲು ನಿಧಿಯ ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಈ ಪಾತ್ರ ವಿಭಜನೆಗೆ ಮರಳುತ್ತವೆ.

Mains lens: inflation targeting ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆಯೇ?

1. ಇದರ ಪರ ವಾದ. ಸ್ಪಷ್ಟ ಗುರಿಯಿಂದ RBI ಯ ಉದ್ದೇಶ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕ್ರಮಗಳು ಊಹಿಸಬಹುದಾದವಾಗುತ್ತವೆ. ಹಣದುಬ್ಬರ ಸುಮಾರು 4% ನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜನ ನಂಬಿದಾಗ, ಅವರು ಸಂಬಳ ಮತ್ತು ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಬೇಡುತ್ತಾರೆ, ಇದೇ ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಇಡುತ್ತದೆ. MPC ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಆರು ಜನರ ನಡುವೆ ಹಂಚುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿತ ಕಡತ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ತರುತ್ತವೆ.

inflation targeting ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದೆಯೇ?

2. ಟೀಕೆಗಳು.

  • ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಆಘಾತಗಳು. ಭಾರತದ ಹಣದುಬ್ಬರದ ಬಹುಭಾಗ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಇಂಧನದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಬೇಡಿಕೆಯಲ್ಲ, ಪೂರೈಕೆ. ಬಡ್ಡಿ ದರ ಏರಿಸಿದರೆ ಈರುಳ್ಳಿ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಬಹುದು.
  • ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಬೆಲೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹಣದುಬ್ಬರದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಗಮನ ಹರಿಸಿದರೆ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆ ಕಳೆದುಹೋಗಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.
  • ದುರ್ಬಲ ಪರಿಣಾಮ ವರ್ಗಾವಣೆ. ಕೆಟ್ಟ ಸಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಬಡ್ಡಿ ಸಾಲಗಳು ಬಡ್ಡಿ ದರ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.

3. ಸಮತೋಲನ. ಈ ಚೌಕಟ್ಟು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹದು: 2% ರಿಂದ 6% ರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು RBI ಗೆ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಪೂರೈಕೆ ಆಘಾತಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರ buffer stocks ಮತ್ತು import duty ಬದಲಾವಣೆಗಳಂತಹ supply-side ಸಾಧನಗಳನ್ನೂ ಬಳಸುತ್ತದೆ (Effects of inflation and how it is controlled ನೋಡಿ), monetary policy ಜೊತೆಗೆ.

ಒಳ್ಳೆಯ ತೀರ್ಮಾನ: inflation targeting ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬೆಲೆಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ, ನಿಯಮ ಆಧಾರಿತ ಆಧಾರವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. monetary policy ಗೆ supply-side ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕರ bank balance sheets ಬೆಂಬಲ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಇದು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

Mains ಅಭ್ಯಾಸ: ಆರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು, ಆರು ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು

ಇವು ನಾವು ಬರೆದ practice questions, past papers ಅಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ exam ನ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಈ module ನ PYQ panel ನಲ್ಲಿವೆ.

ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಪ್ರಶ್ನೆ ಒಳಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು
ಏಕೆ (ಮೂಲ) 1935 ರಿಂದ ಈಗಿನವರೆಗೆ RBI ಪಾತ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ. Hilton Young Commission, 1935 ರಲ್ಲಿ RBI ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು 1949 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ. ನಂತರ credit planning ನಿಂದ money targeting, ಆಮೇಲೆ ಹಲವು indicators, ಕೊನೆಗೆ inflation ಕಡೆಗೆ ಅದರ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿ.
ಸಾಧನಗಳು LAF corridor ವಿವರಿಸಿ. repo rate ಬದಲಾವಣೆ ಸಾಲಗಾರರನ್ನು ಹೇಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ? SDF ಕನಿಷ್ಠ ಮಿತಿ, MSF ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿ ಮತ್ತು repo rate ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿ. ನಂತರ repo ಬದಲಾವಣೆ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಳಂಬದೊಂದಿಗೆ bank lending rates ಗೆ ಹೇಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿ.
ಹೋಲಿಕೆ monetary policy ನ quantitative ಮತ್ತು qualitative ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ. repo, CRR, SLR ಮತ್ತು OMOs ನಂತಹ ಸಾಧನಗಳನ್ನು directed credit ಮತ್ತು moral suasion ಜೊತೆ ಹೋಲಿಸಿ. ನಂತರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯಾವಾಗ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿ.
ಆಡಳಿತ "MPC monetary policy ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಾಯಿಯಾಗಿಸಿದೆ." ಚರ್ಚಿಸಿ. ಪ್ರಕಟಿತ ಮತಗಳು ಮತ್ತು ನಡಾವಳಿಗಳು, ಮತ್ತು ವರದಿಯೊಂದಿಗೆ three-quarter rule ಹೇಗೆ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿ. ನಂತರ Governor ನ casting vote ಮತ್ತು external members ಪಾತ್ರವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ.
ಚರ್ಚೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಎಷ್ಟು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರಬೇಕು? ಸರ್ಕಾರ ಗುರಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ, RBI ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿ. ನಂತರ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವದ ಜೊತೆ ತೂಗಿ, ದೊಡ್ಡ ಕೊರತೆಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 ರಲ್ಲಿ MPC repo rate ಏಕೆ ಏರಿಸಿತು? ಅಪಾಯಗಳು ಯಾವುವು? calibrated tightening ನೀತಿಯಡಿ 5.50% ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು inflation outlook ಗೆ ಜೋಡಿಸಿ. ನಂತರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಆಗುವ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು transmission ಗೆ ತಗಲುವ ಸಮಯವನ್ನು ತೂಗಿ.

ಈ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಬೇಕು: ಪ್ರತಿ ಉತ್ತರವು ಏನು ಎಂದು ವಿವರಿಸಬೇಕು, ನಂತರ ಮೇಲಿನ ವಿಭಾಗದಿಂದ ಏಕೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ದಾರಿ ಎಂಬುದರೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಸಬೇಕು.

Quick revision

  • repo rate (ರೆಪೋ ದರ) ಎಂದರೆ RBI ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ liquidity adjustment facility ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆಗಳ ಮೇಲೆ overnight ಸಾಲ ನೀಡುವ ನಿಗದಿತ ದರ, ಮತ್ತು ಇದೇ policy rate ಆಗಿದೆ.
  • ಕಾರಿಡಾರ್‌ನ ಕೆಳಮಿತಿ SDF ರೆಪೋಕ್ಕಿಂತ 25 bps ಕಡಿಮೆ ಇದೆ, ಮೇಲ್ಮಿತಿ MSF ರೆಪೋಕ್ಕಿಂತ 25 bps ಹೆಚ್ಚು ಇದೆ, ಮತ್ತು Bank Rate ಅನ್ನು MSF ಗೆ ಸಮನಾಗಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
  • SDF ಗೆ ಯಾವುದೇ ಭದ್ರತೆ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕೇ ಏಪ್ರಿಲ್ 2022 ರಲ್ಲಿ ಅದು ಕಾರಿಡಾರ್‌ನ ಕೆಳಮಿತಿ ಆಯಿತು.
  • CRR ಎಂದರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ RBI ಬಳಿ ಇಡುವ ಸರಾಸರಿ ದೈನಂದಿನ ಬಾಕಿಯ ಪಾಲು, ಇದು NDTL ನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು ಯಾವುದೇ ಬಡ್ಡಿ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.
  • SLR ಎಂದರೆ ನಗದು, ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಅನುಮೋದಿತ ಭದ್ರತೆಗಳಂತಹ ಸುರಕ್ಷಿತ ದ್ರವ್ಯ ಆಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಇಡಬೇಕಾದ NDTL ನ ಪಾಲು.
  • OMOs ಮೂಲಕ RBI durable ದ್ರವ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅಥವಾ ತೆಗೆಯಲು ಸರ್ಕಾರಿ ಭದ್ರತೆಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಖರೀದಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಮಾರುತ್ತದೆ.
  • 1 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019 ರಿಂದ, ಹೊಸ floating rate ಚಿಲ್ಲರೆ ಸಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳ ಸಾಲಗಳು repo rate ನಂತಹ external benchmark ಗೆ ಜೋಡಣೆಯಾಗಿರಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ MCLR ದರ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ವರ್ಗಾಯಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.
  • MPC ನಲ್ಲಿ ಆರು ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಾರೆ, ಮೂವರು RBI ಯಿಂದ ಮತ್ತು ಮೂವರು ಸರ್ಕಾರ ನೇಮಿಸಿದವರು, ಮತ್ತು ಅದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಸಭೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.
  • ಇದರ quorum ನಾಲ್ಕು, ಸಮಬಲವಾದಾಗ ಗವರ್ನರ್‌ಗೆ casting vote ಇರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ನಡಾವಳಿ 14ನೇ ದಿನ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ.
  • ಗುರಿ 4% CPI ಹಣದುಬ್ಬರ, ಸಹಿಷ್ಣುತಾ ಮಿತಿ 2–6%, ಮತ್ತು 25 ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರಂದು ಇದನ್ನು 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 ರಿಂದ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2031 ವರೆಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.
  • ಹಣದುಬ್ಬರ ಸತತ ಮೂರು ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಅವಧಿಗೆ ಮಿತಿಯ ಹೊರಗೆ ಇದ್ದರೆ, RBI ಕಾರಣಗಳು, ಪರಿಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಬೇಕಾಗುವ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಬೇಕು.
  • ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, 7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 ರಂದು ರೆಪೋ ದರ 25 bps ಏರಿಕೆಯಾಗಿ 5.50% ಆಯಿತು, ನಿಲುವು calibrated tightening ಆಗಿದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಗೊಂದಲಗಳು ಮತ್ತು exam traps:

ರಿವಿಷನ್ ಕಾರ್ಡ್: RBI ಮತ್ತು ವಿತ್ತೀಯ ನೀತಿ
  • repo rate ಎಂದರೆ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು RBI ಗೆ ಪಾವತಿಸುವ ದರ; SDF rate ಎಂದರೆ RBI ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಪಾವತಿಸುವ ದರ.
  • CRR ಹಣ RBI ಬಳಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ; SLR ಆಸ್ತಿಗಳು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಬಳಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ.
  • ಹಣದುಬ್ಬರ ಗುರಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ; ರೆಪೋ ದರವನ್ನು MPC ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
  • Reverse repo ಇನ್ನು ಕಾರಿಡಾರ್‌ನ ಕೆಳಮಿತಿ ಅಲ್ಲ; ಅದು SDF ಆಗಿದೆ.

Check yourself

Exam-style questions on this chapter. Pick an answer to see the explanation. 0 of 10 answered

  1. ರೆಪೋ ದರ ಎಂದರೆ ಯಾವ ದರದಲ್ಲಿ:

  2. LAF corridor ರ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ: 1. Standing Deposit Facility ದರವು corridor ನ floor ಆಗಿದೆ. 2. MSF ದರವು repo ದರಕ್ಕಿಂತ 25 basis points ಹೆಚ್ಚಿದೆ. 3. SDF ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಣ ಇಡಲು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು collateral ನೀಡಬೇಕು. ಮೇಲಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು/ಯಾವವು ಸರಿಯಾಗಿದೆ?

  3. CRR ಬಗ್ಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಹೇಳಿಕೆ ಸರಿಯಾಗಿದೆ?

  4. Monetary Policy Committee ಬಗ್ಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಹೇಳಿಕೆ ಸರಿಯಲ್ಲ?

  5. 25 ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರಂದು 2026–2031 ಅವಧಿಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ ಹಣದುಬ್ಬರ ಗುರಿ ಹೀಗಿದೆ:

  6. ಸರಾಸರಿ CPI ಹಣದುಬ್ಬರ ಈ ಅವಧಿಗೆ 2–6% ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನಿಂದ ಹೊರಗಿದ್ದರೆ ಹಣದುಬ್ಬರ ಗುರಿ ತಪ್ಪಿದಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ:

  7. RBI open market operations ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದಾಗ, ಅದು:

  8. ಪ್ರತಿಪಾದನೆ (A): ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 ರಲ್ಲಿ MPC repo ದರವನ್ನು 5.50% ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಕಾರಣ (R): repo ದರಕ್ಕಿಂತ SDF 25 bps ಕೆಳಗೆ ಮತ್ತು MSF 25 bps ಮೇಲೆ ಇರುವುದರಿಂದ, SDF ದರ 5.25% ಮತ್ತು MSF ದರ 5.75% ಆಯಿತು.

  9. ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಇವರ ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು:

  10. 1 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019 ರಿಂದ ಹೊಸ floating rate retail ಸಾಲಗಳನ್ನು repo rate ನಂತಹ external benchmark ಗೆ ಜೋಡಿಸುವುದನ್ನು RBI ಏಕೆ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿತು?

Mains answer practice

Write your answer first, then open the points a good answer should cover.

  1. ಭಾರತದ ವಿತ್ತೀಯ ನೀತಿಯ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ. ಹಣದುಬ್ಬರ ಗುರಿ ಚೌಕಟ್ಟು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆಯೇ? (250 ಪದಗಳು)

    Show answer points
    • Policy rate ಆಗಿ repo; SDF ಕೆಳಮಿತಿ, MSF ಮೇಲ್ಮಿತಿ, Bank Rate
    • ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ CRR, SLR, OMO ಮತ್ತು durable liquidity ಗಾಗಿ
    • Transmission chain ಮತ್ತು lags
    • MPC: ಆರು ಸದಸ್ಯರು, ವರ್ಷಕ್ಕೆ 4+ ಸಭೆಗಳು, casting vote; ಗುರಿ 4% ±2% — 25 Mar 2026 ರಂದು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು; failure rule
    • ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ: ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ, supply shocks ವಿರುದ್ಧ ಲಂಗರು ಹಾಕಿದ expectations, growth trade-off, ದುರ್ಬಲ transmission; supply-side ಬೆಂಬಲದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ

Previous year questions

Previous year questions for UPSC CSE will appear here once each one is checked word for word against the official question paper.

Learn with AI

A tutor that asks instead of telling, a partner that argues the other side, and this chapter told through your own district.

Tell the tutor what you are stuck on. It will guide you with questions and give the answer after a few tries.

Frequently asked questions

repo rate ಎಂದರೇನು?

repo rate ಎಂದರೆ liquidity adjustment facility ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನುಮೋದಿತ ಭದ್ರತೆಗಳ ಮೇಲೆ RBI ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಗೆ ರಾತ್ರಿ ಹೊತ್ತಿನ ದ್ರವ್ಯತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ನಿಗದಿತ ದರ.

CRR ಮತ್ತು SLR ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು?

CRR ಎಂದರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ಠೇವಣಿಗಳಲ್ಲಿ RBI ಬಳಿ ಸಮತೋಲನವಾಗಿ ಇಡಬೇಕಾದ ಪಾಲು. SLR ಎಂದರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ಬಳಿಯೇ ಸರ್ಕಾರಿ ಭದ್ರತೆಗಳಂತಹ ದ್ರವರೂಪದ ಆಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಪಾಲು.

Monetary Policy Committee ನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಾರೆ?

MPC ನಲ್ಲಿ ಆರು ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಸಭೆ ಸೇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಹುಮತದಿಂದ repo rate ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮಾನ ಮತ ಬಂದರೆ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಗೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಮತ ಇರುತ್ತದೆ.

RBI ಯನ್ನು ಯಾವಾಗ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು?

RBI ಅನ್ನು RBI Act, 1934 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು Hilton Young Commission ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ ಆಯಿತು. ಇದು 1 April 1935 ರಂದು ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿತು. ಇದನ್ನು 1 January 1949 ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

ಈ module ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು: Money and banking

Official sources

ಈ chapter ನ ಸತ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಈ ಅಧಿಕೃತ ಮೂಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿದೆ.

  1. RBI: Monetary Policy (Functions overview)
  2. PIB: Inflation target notified (5 Aug 2016)
  3. RBI Annual Report 2025-26, Box III.1
  4. RBI: Monetary Policy Statement, MPC resolution, 7 October 2026
  5. RBI home page: current rates (as on 16 November 2026)
  6. RBI History: Brief History
  7. RBI History: Chronology of events 1935 to 1949
  8. RBI: Seven Ages of India's Monetary Policy, speech by Governor Shaktikanta Das, 24 Jan 2020
  9. RBI circular: External Benchmark Based Lending, 4 Sep 2019