KPSC KAS course‹› 0:00 studied

KPSC KAS · Module 48 · Mains depth · 18 min

ಹವಾಮಾನ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಗುರಿಗಳು: ಅವು ಈ ರೀತಿ ಏಕೆ ಇವೆ.

What KPSC KAS asks from this chapter

Syllabus lines this chapter covers:

  • Paper II: General Studies · Environment and ecology.

KPSC KAS has asked 1 question from this chapter (2020); 10 from its whole module.

Read at full depth: basics, the standard layer and the Mains analysis.

ಶೂನ್ಯದಿಂದ ಆರಂಭಿಸೋಣ: ಜಗತ್ತಿಗೆ ಹವಾಮಾನ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಏಕೆ ಬೇಕು

ಒಂದೇ ಹಂಚಿಕೆಯ ಕೆರೆ ಇರುವ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ಊಹಿಸಿ. ಪ್ರತಿ ಕುಟುಂಬವೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಎಸೆಯುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಕೆರೆಯನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ವಿಜ್ಞಾನದಿಂದ ಒಪ್ಪಂದಗಳವರೆಗೆ: 1958 ರಿಂದ 2070

ಯಾವ ಕುಟುಂಬವೂ ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಆಗ ಅದು ವೆಚ್ಚ ಭರಿಸುತ್ತದೆ, ಇತರರು ಲಾಭ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಇರುವ ಏಕೈಕ ದಾರಿ ಎಂದರೆ ಇಡೀ ಹಳ್ಳಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕುಳಿತು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ವಾತಾವರಣ ಜಗತ್ತಿನ ಹಂಚಿಕೆಯ ಕೆರೆ, ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಆ ಹಳ್ಳಿಯ ಸಭೆ.

The UNFCCC (1992). United Nations Framework Convention on Climate Change ಅನ್ನು 9 ಮೇ 1992 ರಂದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು 1992 ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ Rio Earth Summit ನಲ್ಲಿ ಸಹಿಗಾಗಿ ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು 21 ಮಾರ್ಚ್ 1994 ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು. ಇದರ ಉದ್ದೇಶ (Article 2) ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು "ಹವಾಮಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಮಾನವ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ" ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವ ದೇಶಗಳು Conference of the Parties (COP) ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ.

ಸಮಾನತೆಯ ತತ್ವ: CBDR-RC. Article 3(1) ಪ್ರಕಾರ ದೇಶಗಳು ಸಮಾನತೆ (equity) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು "ಸಾಮಾನ್ಯ ಆದರೆ ಭಿನ್ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು" ಅನುಸಾರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು. ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಹವಾಮಾನ ರಕ್ಷಣೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು (ಸಾಮಾನ್ಯ). ಆದರೆ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರಣರಾದವರು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹೊಂದಿರುವವರು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಬೇಕು (ಭಿನ್ನ). ಈ ತತ್ವ ಭಾರತದ ನಿಲುವಿನ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿದೆ.

ಮೂರು ಹವಾಮಾನ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಹೋಲಿಕೆ

ಕ್ಯೋಟೋ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ (1997). 11 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1997 ರಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 16 ಫೆಬ್ರವರಿ 2005 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬದ್ಧವಾದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಕಡಿತ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತು (ಮೊದಲ ಅವಧಿ 2008–2012). ಇದು ಆರು ಅನಿಲಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: CO2, ಮೀಥೇನ್, ನೈಟ್ರಸ್ ಆಕ್ಸೈಡ್, HFCs, PFCs ಮತ್ತು SF6. ದೋಹಾ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ ಎರಡನೇ ಅವಧಿ (2013–2020) ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.

ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದ (2015). 12 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2015 ರಂದು COP21 ನಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 4 ನವೆಂಬರ್ 2016 ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಇದರ ಗುರಿ, ಜಾಗತಿಕ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರ್ವ-ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ 2 °C ಗಿಂತ ಬಹಳ ಕೆಳಗೆ ಇಡುವುದು. ಹಾಗೆಯೇ ಅದನ್ನು 1.5 °C ವರೆಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು.

ಕ್ಯೋಟೋದಂತಲ್ಲದೆ, ಪ್ರತಿ ದೇಶವೂ ತನ್ನದೇ ಗುರಿಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು Nationally Determined Contributions (NDCs) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ದೇಶವೂ ಪ್ರತಿ ಐದು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಹೊಸ NDC ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು (Article 4.9). ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆ (global stocktake) ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಬಾರಿ 2023 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಪ್ರತಿ ಐದು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ (Article 14.2). COP ಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರ UNFCCC, ಕ್ಯೋಟೋ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಕುರಿತ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಇದೆ.

India's climate commitments

ಪ್ರತಿ ಹಂತ ಏಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಯಿತು? ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಹಿಂದಿನ ಕಥೆ.

ಒಪ್ಪಂದವೇ ಏಕೆ ಬೇಕಾಯಿತು? 1980ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ, Keeling Curve ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ವಿಜ್ಞಾನವು ಈ ಏರಿಕೆ ನಿಜ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಎಂದು ತೋರಿಸಿತು. 1988ರಲ್ಲಿ IPCC ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು, ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ವಿಜ್ಞಾನದ ಒಂದೇ, ತಟಸ್ಥ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ನೀಡಲು. ಯಾವುದೇ ದೇಶವೂ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿ ಸರಿಪಡಿಸಲಾರದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಹಂಚಿಕೆಯ ನಿಯಮ ಪುಸ್ತಕ ಬೇಕಿತ್ತು.

  • 1992ರಲ್ಲಿ "framework" ಏಕೆ? ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೂ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕಾರಣ, ದೇಶಗಳು ಮೊದಲು ಗುರಿ ಮತ್ತು ತತ್ವಗಳ ಮೇಲೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡವು. Framework convention ಸಂವಿಧಾನದಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ: ಉದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ವಿವರವಾದ ನಿಯಮಗಳು ನಂತರ protocols ಮತ್ತು COP ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಬರುತ್ತವೆ.

ಕ್ಯೋಟೋ ಕೇವಲ ಶ್ರೀಮಂತ ದೇಶಗಳನ್ನೇ ಏಕೆ ಬಂಧಿಸಿತು?

ತೀವ್ರತೆ ಮತ್ತು ನೆಟ್ ಝೀರೋ, ವಿವರಣೆ

ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನಿಲಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಹಣವೂ ಅವುಗಳ ಬಳಿ ಇತ್ತು. CBDR ಅನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಕ್ಯೋಟೋ ಅವುಗಳಿಗೆ ಬಂಧನಕಾರಿ ಗುರಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳನ್ನು ಅಂತಹ ಗುರಿಗಳಿಲ್ಲದೆ ಬಿಟ್ಟಿತು.

ಪರಿಣಾಮ: ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಹೊರಸೂಸುವ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಗುರಿಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳು ಹೊರಗೇ ಉಳಿದವು ಅಥವಾ ನಂತರ ಹೊರಬಂದವು. ಹಾಗಾಗಿ ಕ್ಯೋಟೋ ಜಾಗತಿಕ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಕಡಿಮೆ ಪಾಲನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಂಡಿತು.

ಪ್ಯಾರಿಸ್ ವಿಧಾನವನ್ನು ಏಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿತು?

COP21, ಪ್ಯಾರಿಸ್, 2015
COP21, ಪ್ಯಾರಿಸ್, 2015Photo: UNclimatechange, CC BY 2.0, via Wikimedia Commons

ಮೇಲಿನಿಂದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಹಂಚುವ ಬದಲು, ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಪ್ರತಿ ದೇಶವೂ ತನ್ನದೇ ಆದ NDC ನಿಗದಿಪಡಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತದೆ.

ಪರಿಣಾಮ: ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳೂ ಸೇರಿಕೊಂಡವು, ಆದರೆ ಗುರಿಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಯ್ಕೆಗಳಾಗಿವೆ. ಯಶಸ್ಸು ದಂಡಗಳ ಮೇಲಲ್ಲ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ಪರಸ್ಪರ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ stocktake ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ಬದ್ಧತೆಗಳು.

  • ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದಲ್ಲಿ COP26 (1 ನವೆಂಬರ್ 2021) ನಲ್ಲಿ ಭಾರತ 2070ರ ವೇಳೆಗೆ net zero ತಲುಪುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಜೊತೆಗೆ 2030ರ ವೇಳೆಗೆ 500 GW ಫಾಸಿಲ್-ಅಲ್ಲದ ಇಂಧನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಗುರಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿತು. ಇವು Panchamrit ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಐದು ಬದ್ಧತೆಗಳ ಭಾಗ.
  • ಭಾರತದ ನವೀಕರಿಸಿದ NDC (ಆಗಸ್ಟ್ 2022) ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ: 2005ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 2030ರ ವೇಳೆಗೆ GDP ಯ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು 45% ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು; 2030ರ ವೇಳೆಗೆ ಸ್ಥಾಪಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸುಮಾರು 50% ಅನ್ನು ಫಾಸಿಲ್-ಅಲ್ಲದ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪಡೆಯುವುದು; ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಮರ ಹೊದಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ 2030ರ ವೇಳೆಗೆ 2.5 ರಿಂದ 3 ಬಿಲಿಯನ್ ಟನ್ CO2 ಸಮಾನ ಹೆಚ್ಚುವರಿ carbon sink ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು; ಮತ್ತು LIFE, "Lifestyle for Environment" ಗಾಗಿ ಜನಾಂದೋಲನವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.

ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲದೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಎರಡು ಅಂಶಗಳು. "Emissions intensity" ಎಂದರೆ ಪ್ರತಿ ಯೂನಿಟ್ GDP ಗೆ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ, ಒಟ್ಟು ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಅಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ರೂಪಾಯಿ GDP ಸ್ವಚ್ಛವಾಗುತ್ತಾ ಹೋದರೂ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಬಹುದು. "Net zero" ಎಂದರೆ ದೇಶ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಅನಿಲಗಳನ್ನು ಅದು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಅನಿಲಗಳು (ಅರಣ್ಯ ಅಥವಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ) ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದರ್ಥ. ಅದು ಶೂನ್ಯ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಎಂದು ಅರ್ಥವಲ್ಲ.

ಇದು ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ. Prelims ನಲ್ಲಿ ವರ್ಷಗಳು, COP ಸಂಖ್ಯೆಗಳು, 1.5/2 °C ಗುರಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತದ NDC ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಾಗ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. Mains ನಲ್ಲಿ ಈ ಗುರಿಗಳು ನ್ಯಾಯಯುತವೇ ಮತ್ತು ಸಾಕೇ ಎಂದು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಮೊದಲು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಏನನ್ನು ಅರ್ಥೈಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನೋಡೋಣ, ನಂತರ Mains ಚರ್ಚೆಗಳತ್ತ ಹೋಗೋಣ.

ಭಾರತಕ್ಕೆ ಇದರ ಅರ್ಥವೇನು: ನೋವು ಎಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಗುರಿಗಳು ಹೀಗೇಕಿವೆ

ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ನಾವು ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮ ಏನು ಮತ್ತು ಜಗತ್ತು ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿತು ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. UPSC ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಬೇಕು. ಇದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಏನು ಅರ್ಥ ಕೊಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಭಾರತ ಈ ದಾರಿಯನ್ನೇ ಏಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ?

ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಭಾರತವನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಹೊಡೆಯುತ್ತದೆ

ಎಲ್ಲಿ ನೋವಾಗುತ್ತದೆ? ಭಾರತದ ನಕ್ಷೆಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ. ಭಾರತವನ್ನು ಒಂದೇ ಸೂರಿನಡಿ ಇರುವ ಐದು ವಿಭಿನ್ನ ಮನೆಗಳೆಂದು ಭಾವಿಸಿ. ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಶಾಖವನ್ನು ತನ್ನದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ.

  • ಹಿಮಾಲಯ. ಹಿಮನದಿಗಳು ನೀರಿನ ಬ್ಯಾಂಕಿನಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿಮವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಯಲಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವಾಗ ನೀರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವು ಕುಗ್ಗಿದಂತೆ, ಗಂಗಾ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರದಂತಹ ನದಿಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನೀರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರಬಹುದು, ನಂತರ ಒಣ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ನೀರು ಹರಿಯಬಹುದು.

ಬಯಲು ಮತ್ತು ಹೊಲಗಳು. ಭಾರತದ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಲಗಳು ಮಳೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ. ತಡವಾಗಿ ಬಂದು, ವಾರಗಟ್ಟಲೆ ನಿಂತು, ನಂತರ ಒಮ್ಮೆಲೇ ಸುರಿಯುವ ಮಾನ್ಸೂನ್, ಕೇವಲ ದುರ್ಬಲವಾದ ಮಾನ್ಸೂನ್‌ಗಿಂತ ರೈತನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟ. ಧಾನ್ಯ ತುಂಬುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಶಾಖ ಬಂದರೆ ಗೋಧಿ ಫಸಲೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು.

  • ಕರಾವಳಿ. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಉದ್ದ ಕರಾವಳಿ ಇದೆ, ಸುಂದರಬನದಂತಹ ತಗ್ಗು ಡೆಲ್ಟಾಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕರಾವಳಿ ನಗರಗಳೂ ಇವೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟ ಏರಿದರೆ ಚಂಡಮಾರುತದ ಅಲೆಗಳು ಒಳನಾಡಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ದೂರ ಬರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪು ನೀರು ಹೊಲಗಳು ಮತ್ತು ಬಾವಿಗಳಿಗೆ ನುಗ್ಗುತ್ತದೆ.
  • ನಗರಗಳು. ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಮತ್ತು ಡಾಂಬರು ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಶಾಖವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡು ರಾತ್ರಿ ಅದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ನಗರಗಳು ಸುತ್ತಲಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗಿಂತ ಬಿಸಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಉಷ್ಣ ಅಲೆಯ ದಿನಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಶಾಖಾಘಾತ, ಕಳೆದುಹೋಗುವ ಕೆಲಸದ ಸಮಯ ಮತ್ತು ತಂಪಾಗಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿದ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೇಡಿಕೆ ಬರುತ್ತದೆ.
  • ಅತ್ಯಂತ ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳು. ನೀರಾವರಿ ಇಲ್ಲದ ರೈತ ಅಥವಾ ಹೊರಗೆ ದುಡಿಯುವ ಕೂಲಿಕಾರರಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ಕಡಿಮೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಕೇವಲ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಷಯವಲ್ಲ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಹೌದು.

ಜಾಗತಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ? IPCC ಯ AR6 ವರದಿ ಹೇಳುವಂತೆ, 1950ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಉಷ್ಣ ಅಲೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಬಿಸಿ ವಿಪರೀತಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾಗಿವೆ. ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ. ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ವರದಿ, ಸುಮಾರು 3.3 ರಿಂದ 3.6 ಬಿಲಿಯನ್ ಜನ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಬಲ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪಾಲು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿದೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಈ ಅಧ್ಯಾಯ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಇಷ್ಟು ಮುಖ್ಯ.

ಭಾರತದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಏಕೆ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ? ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆಯ್ಕೆಗೂ ಒಂದು ಕಾರಣವಿದೆ:

  • ಒಟ್ಟು ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಮಿತಿ ಬದಲು ಒಂದು intensity ಗುರಿ ಏಕೆ? ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಲಾ ಇಂಧನ ಬಳಕೆ ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ, ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್, ಅಡುಗೆ ಅನಿಲ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಇನ್ನೂ ಬೇಕು. Intensity ಗುರಿಯಿಂದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು GDP ಯ ಪ್ರತಿ ರೂಪಾಯಿ ಕ್ರಮೇಣ ಸ್ವಚ್ಛವಾಗುತ್ತದೆ.

    ಭಾರತದ ಗುರಿಗಳು ಹೀಗೆ ಕಾಣಲು ಕಾರಣ
  • ಅನೇಕ ಶ್ರೀಮಂತ ದೇಶಗಳಂತೆ 2050 ಬದಲು 2070 ರಲ್ಲಿ net zero ಏಕೆ? ಭಾರತ ತಡವಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಅದರ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಪಾಲು ಕಡಿಮೆ. ನಂತರದ ದಿನಾಂಕದಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಲ್ಲಿಸದೆ ಸ್ವಚ್ಛ ಇಂಧನ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಮಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

  • ಪಳೆಯುಳಿಕೆ-ರಹಿತ capacity ಗೆ ಗುರಿ ಏಕೆ? ವಿದ್ಯುತ್ ಭಾರತದ CO2 ನ ದೊಡ್ಡ ಮೂಲ, ಮತ್ತು ಸೌರ ಹಾಗೂ ಪವನ ಶಕ್ತಿ ಈಗ ಅಗ್ಗವಾಗಿವೆ. ಹೊಸ ವಿದ್ಯುತ್ capacity ಅನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛ ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಬದಲಿಸುವುದು ಭಾರತ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾದ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಮಾರ್ಗ.

  • ಅರಣ್ಯ sink ಗುರಿ ಏಕೆ? ಅರಣ್ಯಗಳು CO2 ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು, ನೀರು ಹಾಗೂ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದೇ ಕ್ರಮದಿಂದ ಹಲವು ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ.

  • LiFE ಏಕೆ? ಬಳಕೆ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಏರುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮಾತ್ರ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಸಲಾರದು. LiFE ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಇಂಧನ, ನೀರು ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಉಳಿಸಲು ಕೇಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಿತ ಬಳಕೆಯ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಹವಾಮಾನ ನೀತಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ.

ಆಡಳಿತದ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳು (Mains angle). ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಸಚಿವಾಲಯಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ: ಕೃಷಿ, ನೀರು, ವಿದ್ಯುತ್, ಆರೋಗ್ಯ, ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಸಮನ್ವಯ, ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗೆ ಹಣ, ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹ, ಬರ ಅಥವಾ ಶಾಖ ಎದುರಿಸುವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಯೋಜನೆಗಳು ಬೇಕು.

Mains ದೃಷ್ಟಿಕೋನ: ನಾಲ್ಕು ಜೀವಂತ ಚರ್ಚೆಗಳು

1. ಯಾರು ಪಾವತಿಸಬೇಕು: ಹವಾಮಾನ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ. CO2 ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದಿನ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಗೆ ಕಳೆದ ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ಅನಿಲಗಳು ಕಾರಣ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೊದಲೇ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣಗೊಂಡ ದೇಶಗಳಿಂದ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳು ವಾದಿಸುತ್ತವೆ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರನ್ನು ಬಡತನದಿಂದ ಮೇಲೆತ್ತಲು ಇನ್ನೂ ಇಂಧನ ಬೇಕಿರುವಾಗ ಶ್ರೀಮಂತ ದೇಶಗಳಷ್ಟೇ ವೇಗವಾಗಿ ಕಡಿತ ಮಾಡಲು ಹೇಳುವುದು ಅನ್ಯಾಯ.

ತೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ಯಾರು ತುಂಬಿಸಿದರು?

COP26 ನಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಹೇಳಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು 17% ಭಾರತದಲ್ಲಿದೆ, ಆದರೆ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಹೊಣೆ ಕೇವಲ 5% ಮಾತ್ರ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆಯ ವಾದ ಏನೆಂದರೆ, ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಅನಿಲ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲ. ದೊಡ್ಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳು ಈಗ ವಾರ್ಷಿಕ ಒಟ್ಟು ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ದೊಡ್ಡ ಪಾಲನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಕಾಯುವುದರಿಂದ ಅತಿ ಬಡವರಿಗೇ ಹೆಚ್ಚು ನಷ್ಟ. ಸಮತೋಲನದ ಉತ್ತರ: CBDR-RC ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಮಧ್ಯಮ ಮಾರ್ಗ. ಇದರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು, ಆದರೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳು ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸಿ finance ಮತ್ತು technology ಒದಗಿಸಬೇಕು.

2. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೋ ಅಥವಾ decarbonisation ಓ?

ಭಾರತ ಇನ್ನೂ ವಿದ್ಯುತ್ಗಾಗಿ coal ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಅಲ್ಲ, ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿ ಬೇಕು. Coal ಅನ್ನು ತುಂಬಾ ವೇಗವಾಗಿ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿದರೆ ವಿದ್ಯುತ್ ದರ ಏರಬಹುದು ಮತ್ತು coal ಪ್ರದೇಶಗಳ ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಬಹುದು.

ಆದರೆ ಭಾರತ ಶಾಖದ ಅಲೆ, ಪ್ರವಾಹ, ಅನಿಯಮಿತ ಮುಂಗಾರು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟ ಏರಿಕೆಗೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಒಳಗಾಗುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಅಂದರೆ ಬಿಸಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಜಗತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೇ ಅಪಾಯ ತರುತ್ತದೆ. ಈಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿರುವ ಉತ್ತರವೆಂದರೆ, ಎರಡೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಗಬಲ್ಲವು. ಅಗ್ಗದ ಸೌರ ಮತ್ತು ಪವನ ಶಕ್ತಿ, ಶಕ್ತಿ ದಕ್ಷತೆ, electric mobility ಮತ್ತು green hydrogen ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಲ್ಲವು. ಭಾರತದ ಗುರಿಗಳನ್ನು intensity ಮತ್ತು non-fossil capacity ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿಸಬಹುದು.

3. ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಬಲವಾಗಿದೆಯೇ?

Four live debates

ತನ್ನ NDC ಗುರಿ ತಪ್ಪಿಸಿದ ದೇಶಕ್ಕೆ Paris ಒಪ್ಪಂದ ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಇದರಿಂದ ಗುರಿಗಳು ದುರ್ಬಲ ಭರವಸೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ NDC ಗಳ ಮೊತ್ತವೂ ತಾಪಮಾನ 1.5 °C ಮೀರುವುದನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದೂ ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಬೆಂಬಲಿಗರ ಉತ್ತರ, Kyoto ದ ಬಾಧ್ಯತಾ ಮಾದರಿ ದೊಡ್ಡ ಹೊರಸೂಸುವ ದೇಶಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿಫಲವಾಯಿತು, ಆದರೆ Paris ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ತಂದಿತು. ಸಮತೋಲನದ ದೃಷ್ಟಿ: ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಗುರಿಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು transparency ಬಲವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಐದು ವರ್ಷದ ಚಕ್ರದಲ್ಲೂ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ಏರಿದಾಗ ಮಾತ್ರ.

4. ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗೆ (adaptation) ಯಾರು ಹಣ ನೀಡುತ್ತಾರೆ?

ಬಡ ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಬಡ ಜನರು ಹೆಚ್ಚು ನರಳುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಅವರು ಕಡಿಮೆ.

ಒಡ್ಡುಗಳು, ಬರ-ನಿರೋಧಕ ಬೀಜಗಳು, ಮುಂಚಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತಿನ ನಂತರದ ಚೇತರಿಕೆಗೆ ಅವರಿಗೆ ಹಣ ಬೇಕು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳು climate finance ಭರವಸೆ ನೀಡಿವೆ. ಆದರೆ ಅದು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ, ತುಂಬಾ ನಿಧಾನ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಲವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. Mains ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು CBDR-RC ಗೆ ಜೋಡಿಸಿ, Paris ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿಸುವುದು finance ಮತ್ತು technology transfer ಎಂದು ವಾದಿಸಿ.

Mains ದೃಷ್ಟಿಕೋನ: ಮೂರು ರೀತಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವ ಬಗೆ

UPSC ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂರು ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪಗಳನ್ನು ಕಲಿತರೆ, ಬಹುತೇಕ ಯಾವುದೇ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಬಹುದು.

Uttara yojane ondu nodu

Type 1: "Critically examine" (ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದ ಅಥವಾ ನೀತಿ). Example: "Critically examine the Paris Agreement as an improvement over the Kyoto Protocol."

  • Intro: ಎರಡೂ ಒಪ್ಪಂದಗಳು UNFCCC ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ಒಂದು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿ.
  • Body, Paris ನ ಬಲಗಳು: ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳೂ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿ. NDC ಗಳು ಪ್ರತಿ ಐದು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಬರುತ್ತವೆ, ಜಾಗತಿಕ stocktake ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು 1.5 °C ಗುರಿ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
  • Body, Paris ನ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳು: ಗುರಿಗಳನ್ನು ದೇಶಗಳೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಅವು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಜಾರಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೋರಿಸಿ. ಪ್ರಸ್ತುತ NDC ಗಳು 1.5 °C ಗೆ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ ಹಣಕಾಸು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ.
  • Conclusion: ಕಠಿಣ ನಿಯಮಗಳ ಬದಲು ವಿಶಾಲ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು Paris ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿ. ಅದರ ಯಶಸ್ಸು ಏರುತ್ತಿರುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.

Type 2: "Implications for India and way forward" (GS-III). Example: "How will climate change affect India? Suggest measures."

  • Intro: ಭಾರತ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಏಕೆಂದರೆ ದೊಡ್ಡ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹವಾಮಾನ-ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೆಲಸಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.
  • Body, ಪ್ರದೇಶವಾರು ಪರಿಣಾಮಗಳು: ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಿಮನದಿಗಳು ಮತ್ತು ನೀರು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿ. ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮುಂಗಾರು, ಶಾಖ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಕರಾವಳಿಗೆ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟ ಏರಿಕೆ, ಚಂಡಮಾರುತ ಮತ್ತು ಲವಣೀಕರಣದ ಅಪಾಯವಿದೆ. ನಂತರ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಖದ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹ, ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯದ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ.
  • Body, ಮುಂದಿನ ಮಾರ್ಗ: ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ, ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಶಮನ (mitigation) ಸೂಚಿಸಿ. ಹವಾಮಾನ-ಸಹಿಷ್ಣು ಬೆಳೆಗಳು, ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಶಾಖ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ರಕ್ಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ (adaptation) ಸೂಚಿಸಿ. ನಂತರ ಹಣಕಾಸು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು LiFE ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಿ.
  • Conclusion: ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ಶಮನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಗಬೇಕು, ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿ.

Type 3: "Discuss the principle" (ethics, justice, IR). Example: "Discuss the relevance of 'common but differentiated responsibilities' in today's climate negotiations."

  • Intro: UNFCCC ಯ Article 3(1) ಬಳಸಿ CBDR-RC ಅನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ.
  • Body: ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಸಮಾನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿ. ಕ್ಯೋಟೋ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶಗಳನ್ನು ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳೂ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಆದರೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಎಂದು ಹೇಳಿ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ದೊಡ್ಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳ ದೊಡ್ಡ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ, COP26 ನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹೇಳಿಕೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 17% ಆದರೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಸುಮಾರು 5% ಎಂಬುದನ್ನು ನೀಡಿ.
  • Conclusion: CBDR-RC ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿ. ಇದು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳದಿರಲು ಕಾರಣವಲ್ಲ, ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಿ.

Linking across papers. This chapter feeds GS-II (international agreements and India's diplomacy), GS-III (environment, economy, agriculture, disasters) and the Essay paper (themes like development versus environment). Keep one or two facts ready for each.

Ivattina sankhyegalu (prati varsha navikarisalaaguttade)

Targets are revised every few years, so they are kept in one place and refreshed with the date and source.

Paris aidu varshada chakra
  • India's targets: the 2030 targets come from the updated NDC (August 2022), and net zero by 2070 was announced at COP26 (2021).
  • Paris cycle: every Party sends a new NDC every five years, and the first global stocktake took place in 2023.

Mains ಅಭ್ಯಾಸ: ಆರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು, ಆರು ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು

ಇವು ನಾವು ಬರೆದ practice questions, past papers ಅಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಈ module ನ PYQ panel ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.

ಕೋನ ಪ್ರಶ್ನೆ ಒಳಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು
ಮೂಲ 1992ರ ಹವಾಮಾನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು 'framework' ಸಮಾವೇಶವಾಗಿ ಏಕೆ ರಚಿಸಲಾಯಿತು? ದೇಶಗಳು ಗುರಿ ಮತ್ತು ತತ್ವಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೂ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿ. ನಂತರ Kyoto Protocol ಮತ್ತು Paris Agreement ಮೂಲಕ ವಿವರವಾದ ನಿಯಮಗಳು ಹೇಗೆ ಬಂದವು ಎಂದು ತೋರಿಸಿ.
ಹೋಲಿಕೆ Paris Agreement, Kyoto Protocol ಗಿಂತ ಸುಧಾರಣೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಗುರಿಗಳನ್ನು, ಪ್ರತಿ ದೇಶವು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ NDC ಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ. ನಂತರ ವ್ಯಾಪಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲ ಜಾರಿಯೊಂದಿಗೆ ತೂಗಿ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿ.
ತತ್ವ ಇಂದು 'common but differentiated responsibilities and respective capabilities' ನ ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ. UNFCCC ಯ Article 3(1) ರಿಂದ CBDR-RC ಅನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಏಕೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿ. ನಂತರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ದೊಡ್ಡ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ, ಮತ್ತು COP26 ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಭಾರತದ ನಿಲುವನ್ನು ನೀಡಿ.
ಭಾರತದ ಗುರಿಗಳು ಭಾರತದ ನವೀಕೃತ NDC ಯನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಕ್ಕೆ ತೀವ್ರತೆಯ ಗುರಿ ನ್ಯಾಯಯುತ ಆಯ್ಕೆಯೇ? 2005ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 45% ತೀವ್ರತೆಯ ಕಡಿತ, 50% ಶಿಲಾಜಲವಲ್ಲದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಗುರಿ ಮತ್ತು 2.5 ರಿಂದ 3 ಬಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಸಿಂಕ್ ಅನ್ನು ನೀಡಿ. ನಂತರ ತೀವ್ರತೆಯ ಗುರಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಾ ಅದನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿ, ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಬಹುದು ಎಂಬ ಟೀಕೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.
ಪರಿಣಾಮಗಳು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ? ಮುಂದಿನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ. ಪ್ರದೇಶವಾರು ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಶಾಖ ಹೆಚ್ಚು ಆಗಾಗ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾಗಿದೆ ಎಂಬ IPCC ಸಂಶೋಧನೆಯಿಂದ ಬೆಂಬಲಿಸಿ. ನಂತರ ಮುಂದಿನ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಶಮನ, ಹೊಂದಾಣಿಕೆ, ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು LiFE ಅನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ.
ಹಣಕಾಸು 'ಹವಾಮಾನ ಹಣಕಾಸು Paris ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಡಿದಿಡುತ್ತದೆ.' ಚರ್ಚಿಸಿ. ಬಡ ದೇಶಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಾಧಿತವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಹಾಗೂ ಚೇತರಿಕೆಗೆ ಹಣ ಬೇಕು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿ. ನಂತರ ಹಣಕಾಸು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ, ತುಂಬಾ ನಿಧಾನ ಮತ್ತು ಆಗಾಗ ಸಾಲವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ದೂರನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ, ಉತ್ತರವನ್ನು CBDR-RC ಗೆ ಜೋಡಿಸಿ.

ಈ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸುವುದು: ಪ್ರತಿ ಉತ್ತರವು ಮೊದಲು ಏನು ಎಂದು ವಿವರಿಸಬೇಕು, ನಂತರ ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಿಂದ ಏಕೆ ಎಂದು ನೀಡಬೇಕು, ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ದಾರಿ ಯೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಬೇಕು.

Quick revision

  • IPCC ಅನ್ನು 1988ರಲ್ಲಿ UNEP ಮತ್ತು WMO ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು. Kyoto: 11 Dec 1997ರಂದು ಅಂಗೀಕಾರ, 16 Feb 2005ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ, ಕೇವಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ.
  • UNFCCC: 1992 (Rio), 21 March 1994ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ; CBDR-RC Article 3(1)ರಲ್ಲಿದೆ. Paris: COP21, 2015; 2 °C ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ, 1.5 °C ಗಾಗಿ ಶ್ರಮ.
  • India: ನೆಟ್ ಝೀರೋ 2070; NDC 2022: 45% ತೀವ್ರತೆ ಕಡಿತ, 50% ಶಿಲಾಜಲವಲ್ಲದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, 2030ರ ವೇಳೆಗೆ 2.5 ರಿಂದ 3 ಬಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಸಿಂಕ್; LiFE.

KPSC KAS questions from this chapter

  1. 2020 · KPSC KAS Prelims · Paper I, General Studies (subject code 388), 100 questions, 200 marks · 2 marks

    India along with which country jointly launched International Solar Alliance during the United Nations Climate Change Conference (COP21) ?

    1. (a) United Kingdom
    2. (b) France
    3. (c) ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ
    4. (d) Germany
    Show answer

    (b) France

Check yourself

Exam-style questions on this chapter. Pick an answer to see the explanation. 0 of 9 answered

  1. 'common but differentiated responsibilities and respective capabilities' ಎಂಬ ತತ್ವ ಯಾವ instrument ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ?

  2. Paris Agreement ಕುರಿತ ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯನ್ನು 2 °C ಗಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಇರಿಸಲು ಮತ್ತು 1.5 °C ಗೆ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು ಇದರ ಗುರಿ. 2. ಪ್ರತಿ Party ಪ್ರತಿ ಐದು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ nationally determined contribution ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. 3. ಕಡ್ಡಾಯ emission ಕಡಿತ ಕೇವಲ developed countries ಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವುವು ಸರಿಯಾಗಿವೆ?

  3. ತನ್ನ ನವೀಕೃತ NDC (2022) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತ 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ ತನ್ನ GDP ಯ emissions intensity ಅನ್ನು ಯಾವ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿ 45% ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ?

  4. United Nations Framework Convention on Climate Change ಯಾವ ದಿನಾಂಕದಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು?

  5. Kyoto Protocol ಕುರಿತ ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಇದನ್ನು 11 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1997 ರಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. 2. ಇದು 16 ಫೆಬ್ರವರಿ 2005 ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು. 3. ಇದು developing countries ಗೂ ಕಡ್ಡಾಯ emission ಗುರಿಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತು. ಮೇಲೆ ಕೊಟ್ಟ ಯಾವ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ?

  6. UNFCCC ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, 'Annex I Parties' ಯಾರು?

  7. Paris Agreement ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಯಾವುದರ ಮೂಲಕ ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ?

  8. ಅಭಿಪ್ರಾಯ (A): ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಕಡಿತದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮುನ್ನಡೆ ಸಾಧಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಭಾರತ ವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾರಣ (R): COP26 ನಲ್ಲಿ ಭಾರತ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ, ಅದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಜಗತ್ತಿನ ಸುಮಾರು 17% ಆಗಿದ್ದರೂ, ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಕೇವಲ ಸುಮಾರು 5% ಮಾತ್ರ.

  9. IPCC (2022) ಪ್ರಕಾರ, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಅತಿ ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಎಷ್ಟು ಜನ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ?

Previous year questions

Previous year questions for UPSC CSE will appear here once each one is checked word for word against the official question paper.

Frequently asked questions

CBDR-RC ಎಂದರೆ ಏನು?

Common but differentiated responsibilities and respective capabilities: ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳೂ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೊರಸೂಸಿದ ಶ್ರೀಮಂತ ದೇಶಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಬೇಕು.

Paris Agreement ನ ತಾಪಮಾನ ಗುರಿ ಏನು?

ಪೂರ್ವ-ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ 2 °C ಗಿಂತ ಬಹಳ ಕೆಳಗೆ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಇರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು 1.5 °C ಗೆ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು.

2030 ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಎಷ್ಟು ಪಾಲು non-fossil ಆಗಿರಬೇಕು?

2022 ರ ನವೀಕರಿಸಿದ NDC ಪ್ರಕಾರ, ಒಟ್ಟು ಅಳವಡಿಸಿದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸುಮಾರು 50 ಪ್ರತಿಶತ.

ಭಾರತ Paris Agreement ಅನ್ನು ಯಾವಾಗ ಅನುಮೋದಿಸಿತು?

2016 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2 ರಂದು, ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿಯಂದು.