KPSC KAS course‹› 0:00 studied

KPSC KAS · Module 20 · Mains depth · 15 min

ಭೂಕಂಪ, ಸುನಾಮಿ ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ

What KPSC KAS asks from this chapter

Syllabus lines this chapter covers:

  • Paper I: General Studies · ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿ ವಿಶ್ವ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಭೂಗೋಳ.

KPSC KAS questions from this module are being sorted into our bank.

Read at full depth: basics, the standard layer and the Mains analysis.

ಶೂನ್ಯದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ: ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡದ ಅಪಾಯ

ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ನದಿಗಳ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಏರುತ್ತದೆ, ಅದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸೂಚನೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಚಂಡಮಾರುತವನ್ನು ಉಪಗ್ರಹದ ಮೂಲಕ ದಿನಗಟ್ಟಲೆ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ earthquake ಯಾವುದೇ ಇಂತಹ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೇ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲ ಕಂಪಿಸುತ್ತದೆ, ಕಟ್ಟಡಗಳು ಬಿರುಕು ಬಿಟ್ಟು ಕುಸಿಯುತ್ತವೆ. ಓಡಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಮಯ ಸಿಗುವ ಮೊದಲೇ ಇಡೀ ಪಟ್ಟಣ ನೆಲಸಮವಾಗಬಹುದು.

ಭಾರತದ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿದ ವಿಪತ್ತುಗಳು

ಭಾರತ ಇದನ್ನು ಕಠಿಣ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಲಿತಿದೆ. 1934ರಲ್ಲಿ ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ, 1991ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ, 1993ರಲ್ಲಿ ಲಾತೂರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 2001ರಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತಿನ ಕಚ್ (ಭುಜ್)‌ನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಭೂಕಂಪಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು. 2004ರಲ್ಲಿ ದೂರದ ಸಮುದ್ರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೂಕಂಪವು tsunami ಅನ್ನು ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣ ಕರಾವಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಪತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಜನರ ಪ್ರಾಣ ತೆಗೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡುವ ರೀತಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿದೆ.

ಈ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸರಳ ಆದರೆ ಮುಖ್ಯ ಪಾಠವಿದೆ. ಭೂಕಂಪಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಜನರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ; ಕುಸಿಯುವ ಕಟ್ಟಡಗಳೇ ಕೊಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ earthquake safety ನಮ್ಮ ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣದ ರೀತಿಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.

2001ರ ಭುಜ್ ಭೂಕಂಪದಿಂದ ನಾಶವಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳು
2001ರ ಭುಜ್ ಭೂಕಂಪದಿಂದ ನಾಶವಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳುPhoto: neopeo, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons

ಇಂತಹ ವಿಪತ್ತುಗಳು ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತದ ಚಿಂತನೆಯನ್ನೂ ಬದಲಿಸಿದವು. ಮೊದಲು ಸರ್ಕಾರ ವಿಪತ್ತು ಸಂಭವಿಸಿದ ನಂತರ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಹಾರ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂದು ಗುರಿ ಅಪಾಯ ಸಂಭವಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಜನೆ, ಸುರಕ್ಷಿತ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ತಂಡಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಇದು ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ. ಭಾರತದ ಬಹುತೇಕ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಭೂಕಂಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಗಳು tsunami ಮತ್ತು ಚಂಡಮಾರುತದ ಅಪಾಯ ಎದುರಿಸುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರದ, ಜನದಟ್ಟಣೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳಿರುವ ನಗರಗಳ ವೇಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಅಪಾಯಗಳು ಎಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಏಕೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಹೇಗೆ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು ಭೂಗೋಳ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಎರಡಕ್ಕೂ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.

ಭೂಕಂಪದಲ್ಲಿ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?

ಭೂಮಿಯ ಹೊರ ಪದರ plates ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲಿನ ಚಪ್ಪಡಿಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇವು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ಮಾತ್ರ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಚಪ್ಪಡಿಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ತಳ್ಳಿದಾಗ ಅಥವಾ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಜಾರಿದಾಗ ಬಂಡೆಗಳು ಹಿಂಡಲ್ಪಟ್ಟು ಬಾಗುತ್ತವೆ. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಒತ್ತಡ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ. ಒತ್ತಡ ಬಂಡೆಗಳ ಶಕ್ತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಅವು fault ಎಂಬ ಬಿರುಕಿನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಒಡೆದು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಜಾರುತ್ತವೆ.

Focus, epicentre ಮತ್ತು seismic waves

ಈ ಹಠಾತ್ ಜಾರುವಿಕೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆ ಶಕ್ತಿ seismic waves ರೂಪದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಹರಡುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಬಿರುಕು ಆರಂಭವಾಗುವ ಬಿಂದುವನ್ನು focus ಅಥವಾ hypocentre ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅದರ ನೇರ ಮೇಲಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ಬಿಂದುವನ್ನು epicentre ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಕಂಪನ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಭೂಕಂಪವನ್ನು ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. Magnitude ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ energy released ಅನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಭೂಕಂಪಕ್ಕೆ ಇದು ಒಂದೇ ಸಂಖ್ಯೆ. ಈ ಮಾಪಕದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರತಿ ಹಂತಕ್ಕೂ ಸುಮಾರು 32 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು energy ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ magnitude 7 ಭೂಕಂಪ, magnitude 5 ಭೂಕಂಪಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು ಸಾವಿರ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು energy ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, Intensity ಅನ್ನು ಕಂಪನ ಎಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು Modified Mercalli scale ನಂತಹ ಮಾಪಕಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಕಷ್ಟದಿಂದ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುವುದರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿನಾಶದವರೆಗೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಭೂಕಂಪಕ್ಕೆ ಒಂದೇ magnitude ಇರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹಲವು intensity ಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಿನ ಸಮೀಪ intensity ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ, ದೂರ ಹೋದಂತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

Magnitude ಒಂದೇ ಸಂಖ್ಯೆ; intensity ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ

Intensity ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಮೇಲೂ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಡಿಲ, ಮೃದು ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿದ ನೆಲ ಗಟ್ಟಿ ಬಂಡೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಆಳವಿಲ್ಲದ focus ಆಳವಾದ focus ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕಳಪೆಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಹಾನಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.

ಇದು ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ. Magnitude ಮತ್ತು intensity ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತಿಳಿದರೆ, ಒಂದೇ ಗಾತ್ರದ ಎರಡು ಭೂಕಂಪಗಳು ಏಕೆ ಭಿನ್ನ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. magnitude ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗದಿದ್ದರೂ, ಮಣ್ಣಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡ ನಿಯಮಗಳು intensity ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯೋಜಕರು ಮಣ್ಣಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಕ್ಷೆ ಮಾಡಿ ಕಟ್ಟಡ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಕೇಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಕಂಪನ ಹೆಚ್ಚು: seismic zones

ಭಾರತ Indian plate ಮೇಲಿದೆ, ಇದು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಿ Eurasian plate ಒಳಗೆ ನುಗ್ಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದ ಹಿಮಾಲಯ ಮೇಲೆದ್ದಿತು, ಮತ್ತು ಇದು ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಹಿಮಾಲಯ ಬೆಲ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಹಿಮಾಲಯ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತ ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ಭೂಕಂಪ-ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.

ಭಾರತದ ಭೂಕಂಪ ವಲಯಗಳು

ಸುರಕ್ಷಿತ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲು, Bureau of Indian Standards ತನ್ನ ಭೂಕಂಪ ವಿನ್ಯಾಸ ಸಂಹಿತೆ IS 1893 ರಲ್ಲಿ seismic zone map ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಹಿತೆಯ 2016 ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ: II, III, IV ಮತ್ತು V. Zone II ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯ ಹೊಂದಿದೆ, Zone V ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವಲಯಗಳ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಬಲವಾದ ಕಂಪನ ತಡೆಯುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬೇಕು.

Zone V ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳು, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಹಿಮಾಲಯದ ಭಾಗಗಳು, ಗುಜರಾತ್‌ನ ಕಚ್ ಪ್ರದೇಶ, ಉತ್ತರ ಬಿಹಾರದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಗಂಗಾ ಬಯಲಿನ ಬಹುಭಾಗ ಮತ್ತು ಹಿಮಾಲಯದ ತಪ್ಪಲು Zone IV ನಲ್ಲಿದೆ. ಪೆನಿನ್ಸುಲಾದ ಬಹುಭಾಗ Zones II ಮತ್ತು III ನಲ್ಲಿದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಭಾರತದ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಸುಮಾರು 59% ಮಧ್ಯಮದಿಂದ ಅತಿ ತೀವ್ರ ತೀವ್ರತೆಯ ಭೂಕಂಪಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

2001ರಲ್ಲಿ ಭುಜ್ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಚ್ ಭೂಕಂಪವು ಫಲಕದ ಪಶ್ಚಿಮ ಅಂಚು ಕೂಡ ಬಹಳ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿತು.

ಹಳೆಯದಾದ, ಸ್ಥಿರವಾದ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸುರಕ್ಷಿತ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಭೂಕಂಪಗಳು ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದಲ್ಲ.

1993ರ ಲಾತೂರ್ ಭೂಕಂಪ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಅಪಾಯದ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಂಭವಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಲಯ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು.

1967ರ ಕೊಯ್ನಾ ಭೂಕಂಪವು ಕೊಯ್ನಾ ಜಲಾಶಯ ತುಂಬಿದ್ದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭೂಕಂಪಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಇದು ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ. ವಲಯ ನಕ್ಷೆಯು ಪ್ರತಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಸೇತುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಎಷ್ಟು ಬಲವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ದೆಹಲಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳು ವಲಯ IV ಮತ್ತು V ರಲ್ಲಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಜನದಟ್ಟಣೆಯ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದಾಗಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.

ಹೊಸ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಬಂದಂತೆ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯೋಜನಾಕಾರರು ಯಾವಾಗಲೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನೇ ಬಳಸಬೇಕು.

ಸುನಾಮಿ: ಸಮುದ್ರ ತಳ ಚಲಿಸಿದಾಗ

ಸಮುದ್ರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಭೂಕಂಪ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಸಮುದ್ರ ತಳದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತಬಹುದು ಅಥವಾ ಕೆಳಗಿಳಿಸಬಹುದು. ಅದರ ಮೇಲಿನ ನೀರು ಮೇಲಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಎಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಅಡಚಣೆ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಅಲೆಗಳ ಸರಣಿಯಾಗಿ ಹರಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸುನಾಮಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಜಪಾನೀ ಪದ, "ಬಂದರಿನ ಅಲೆ" ಎಂದರ್ಥ.

ಕರಾವಳಿಯ ಹತ್ತಿರ ಸುನಾಮಿ ಹೇಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ

ಸಮುದ್ರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಫೋಟಗಳೂ ಸುನಾಮಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸುನಾಮಿಗಳು ಭೂಕಂಪದಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

ಆಳ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸುನಾಮಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಅಲೆಗಳ ಎತ್ತರ ಒಂದು ಮೀಟರ್‌ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅವು ನೂರಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಜೆಟ್ ವಿಮಾನದಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಅವು ಹಾದುಹೋಗುವುದೂ ತಿಳಿಯದಿರಬಹುದು.

ಅಲೆಗಳು ಕರಾವಳಿಯ ಸಮೀಪದ ಆಳ ನೀರುಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ಅವು ನಿಧಾನವಾಗುತ್ತವೆ. ನೀರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹಲವು ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಗೋಡೆಗಳಂತೆ ರಾಶಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

2004ರ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಸುನಾಮಿ

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೊದಲು ಸಮುದ್ರ ಕಡಲ ತೀರದಿಂದ ದೂರ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ತಳ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಲೆ ಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆ. ನಂತರ ಅಲೆಗಳು ಒಳನಾಡಿಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ನುಗ್ಗುತ್ತವೆ. ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಹಲವು ಅಲೆಗಳು ಬರಬಹುದು.

2004ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 26ರಂದು, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಸುಮಾತ್ರಾ ಬಳಿ ದೊಡ್ಡ ಭೂಕಂಪ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಅದು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದಾದ್ಯಂತ ಸುನಾಮಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಅದು ತಮಿಳುನಾಡು, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಪುದುಚೇರಿ ಕರಾವಳಿಗಳಿಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿತು. ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದವು. ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುನಾಮಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಲಿಲ್ಲ.

2004ರ ಸುನಾಮಿಯ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಪೋರ್ಟ್ ಬ್ಲೇರ್
2004ರ ಸುನಾಮಿಯ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಪೋರ್ಟ್ ಬ್ಲೇರ್Photo: Buiobuione, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons

ಈ ವಿಪತ್ತಿನ ನಂತರ, ಭಾರತ ಹೈದರಾಬಾದ್ನಲ್ಲಿರುವ INCOIS (Indian National Centre for Ocean Information Services) ನಲ್ಲಿ Indian Tsunami Early Warning Centre ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಇದು ಸಮುದ್ರದ ಅಡಿಯ ಭೂಕಂಪಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ ಇಡುತ್ತದೆ. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಬಲ್ಲದು.

ಇದು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಸುತ್ತಲಿನ ಇತರ ದೇಶಗಳಿಗೂ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಇದು ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ. ಸುನಾಮಿಗಳು ಅಪರೂಪ, ಆದರೆ ಅವು ಬಂದಾಗ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಕರಾವಳಿ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನೇ ನಾಶಮಾಡಬಹುದು. ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಳ್ಳಿಗೂ ತಲುಪಿದಾಗ ಮತ್ತು ಜನರಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿದಾಗ ಮಾತ್ರ. ಆದ್ದರಿಂದ drill ಮತ್ತು community awareness ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ.

ಕರಾವಳಿಯ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು dunes ಅಲೆಗಳ ಬಲವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಭಾರತ ವಿಪತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ

ಬಹಳ ಕಾಲದವರೆಗೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಎಂದರೆ ಪರಿಹಾರ. ವಿಪತ್ತು ಸಂಭವಿಸಿದ ನಂತರ ಆಹಾರ, ಆಶ್ರಯ ಮತ್ತು ಹಣ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ 1999ರ ಒಡಿಶಾ ಸೂಪರ್ ಸೈಕ್ಲೋನ್, 2001ರ ಭುಜ್ ಭೂಕಂಪ ಮತ್ತು 2004ರ ಸುನಾಮಿ ಇದು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೋರಿಸಿತು.

ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಯಾರು ಏನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ

ವಿಪತ್ತುಗಳು ಸಂಭವಿಸುವ ಮೊದಲೇ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು.

ಇದರ ಫಲವಾಗಿ Disaster Management Act, 2005 ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಇದು ಮೂರು ಹಂತದ ರಚನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (NDMA) ಇದೆ. ಇದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (SDMA) ಇದೆ. ಇದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (DDMA) ಇದೆ. ಇದರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ (District Collector or District Magistrate). ಇದು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ.

ಜನರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವುದರಿಂದ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟ ಆಗಾಗ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಪಡೆ (NDRF) ಅನ್ನು ಸಹ ರಚಿಸಿತು. ಇದು ಪ್ರವಾಹ, ಚಂಡಮಾರುತ, ಭೂಕಂಪ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡ ಕುಸಿತಗಳಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಾಟ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ವಿಶೇಷ ಪಡೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ (National Institute of Disaster Management) ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಪಡೆಗಳನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿವೆ.

ಭಾರತವು 2016ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಯೋಜನೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಇದು Sendai Framework for Disaster Risk Reduction 2015–2030 ಜೊತೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ವಿಪತ್ತಿನಿಂದ ಆಗುವ ಸಾವುಗಳು, ಬಾಧಿತ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ ಜಾಗತಿಕ ಒಪ್ಪಂದ.

ಈ ಚೌಕಟ್ಟು ಅಪಾಯವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಬಲವಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತಿನ ನಂತರ "ಮೊದಲಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಮರುನಿರ್ಮಾಣ" ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಈಗ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳ ಚಕ್ರ ಎಂದು ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಿಟಿಗೇಶನ್ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಕಟ್ಟಡ ಸಂಹಿತೆ ಮತ್ತು ಭೂಬಳಕೆ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ. ಪ್ರಿಪೇರ್ಡ್‌ನೆಸ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು, ಅಭ್ಯಾಸ ಕವಾಯತುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್ ಘಟನೆಯ ತಕ್ಷಣದ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ರಿಕವರಿ ಎಂದರೆ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸುವುದು, ಆದರ್ಶವಾಗಿ ಮೊದಲಿಗಿಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ.

ಇದು ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ. ಸ್ಪಷ್ಟ ಕಾನೂನು ರಚನೆಯಿದ್ದರೆ ವಿಪತ್ತು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಿಂದ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿವರೆಗೆ ಯಾರು ಹೊಣೆ ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಚಂಡಮಾರುತದ ಸಾವುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಯಶಸ್ಸು, ಸಿದ್ಧತೆ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಟ್ಟಡ ಸಂಹಿತೆ ಜಾರಿ, ನಗರ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಹಣಕಾಸು ಇನ್ನೂ ದುರ್ಬಲ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ.

ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಕಟ್ಟುವುದು: ಭೂಕಂಪ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸ

ಭೂಕಂಪಗಳನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಊಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಕ್ಷಣೆ ಎಂದರೆ ಕುಸಿಯದೆ ಅಲುಗಾಡಬಲ್ಲ ರಚನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು. ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಕಟ್ಟಡ ಇರುವ ಭೂಕಂಪ ವಲಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಭಾರತೀಯ ಮಾನಕಗಳ ಬ್ಯೂರೋದ ಭೂಕಂಪ ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಲಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.

ಅಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಭೂಕಂಪ-ಸುರಕ್ಷಿತ ಕಟ್ಟಡಗಳು

ಸುರಕ್ಷಿತ ವಿನ್ಯಾಸ ಯಾವಾಗಲೂ ದುಬಾರಿಯಾಗಿರಬೇಕಿಲ್ಲ. ಸರಳ ಕ್ರಮಗಳು ಬಹಳ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ: ಗೋಡೆ, ನೆಲ ಮತ್ತು ಛಾವಣಿಯನ್ನು ಬಲವರ್ಧಿತ ಪಟ್ಟಿಗಳ ಮೂಲಕ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕಟ್ಟುವುದು, ಕಂಬ ಮತ್ತು ಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಉಕ್ಕು ಬಳಸಿ ಸರಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸುವುದು, ದುರ್ಬಲ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಭಾರವಾದ ಛಾವಣಿ ಬೇಡ, ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡದ ಆಕಾರವನ್ನು ಸರಳ ಹಾಗೂ ಏಕರೂಪವಾಗಿ ಇಡುವುದು. ಕೆಲವು ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮನೆಗಳು, ಮರದ ಚೌಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಬಲವಾದ ಭೂಕಂಪಗಳನ್ನೂ ತಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಬಾಗಬಲ್ಲವಾಗಿದ್ದವು.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಈ ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸದೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆ. ನಂತರ ಸೇರಿಸಲಾದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಹಡಿಗಳು, ಪಾರ್ಕಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ ತೆರೆದು ಬಿಟ್ಟ ದುರ್ಬಲ ನೆಲಮಹಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರೆಟ್ರೋಫಿಟ್ಟಿಂಗ್ ಅಗತ್ಯ, ಅಂದರೆ ಭೂಕಂಪಗಳನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.

Preparedness ಕೂಡ ಮುಖ್ಯ. ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಚೇರಿಗಳು earthquake drills ನಡೆಸಬಹುದು, ಇದರಿಂದ ಜನರಿಗೆ "drop, cover and hold on" ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಎಲ್ಲಿ ಸೇರಬೇಕು ಎಂಬುದೂ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು NDRF ಗೆ ಯೋಜನೆಗಳು ಬೇಕು. ಅವಶೇಷಗಳ ಅಡಿ ಸಿಲುಕಿದವರನ್ನು ಮೊದಲ ಕೆಲವು ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲೇ ತಲುಪಬೇಕು. ಬದುಕುಳಿದವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಪತ್ತೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಇದು ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ. ಭಾರತದ ನಗರಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ, ಮತ್ತು ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಬಹುಭಾಗ high seismic zones ನಲ್ಲಿದೆ. ಇಂದು ಕಟ್ಟುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಸುರಕ್ಷಿತ ಕಟ್ಟಡ ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಅಪಾಯ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

building codes ಜಾರಿ ಮಾಡುವುದು, ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು retrofit ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಜನರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವುದು ಮುಂದಿನ ದೊಡ್ಡ ಭೂಕಂಪದಲ್ಲಿ ಜೀವ ಉಳಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಮಾರ್ಗಗಳು.

Mains ದೃಷ್ಟಿಕೋನ: ಏನು, ಏಕೆ, ಎಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಗ ಏನು

UPSC Mains ಭೂಕಂಪಗಳ ಬಗ್ಗೆ GS Paper I ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ GS Paper III ನಲ್ಲಿ ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ನಾಲ್ಕು ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.

1. ಪ್ಲೇಟ್ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಭೂಕಂಪನ ನಕ್ಷೆ. ಭಾರತೀಯ ಪ್ಲೇಟ್ ಉತ್ತರದ ಕಡೆಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಹಿಮಾಲಯ, ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಕಚ್ ಅತ್ಯಧಿಕ ಅಪಾಯ ಎದುರಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಲಾತೂರ್ ಮತ್ತು ಕೊಯ್ನಾ ತೋರಿಸುವಂತೆ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾರ್ ಪ್ರದೇಶವೂ ಸುರಕ್ಷಿತವಲ್ಲ. ಉತ್ತಮ ಉತ್ತರಗಳು ಭೌತಿಕ ಕಾರಣವನ್ನು ವಲಯ ನಕ್ಷೆಗೂ, ನಗರ ಮತ್ತು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಎಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೂ ಜೋಡಿಸುತ್ತವೆ.

2. ಭೂಕಂಪ ಕೊಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ, ಕಟ್ಟಡಗಳೇ ಕೊಲ್ಲುತ್ತವೆ. building codes ದುರ್ಬಲವಾಗಿ ಜಾರಿಯಾಗುವುದು, ಯೋಜನೆ ಇಲ್ಲದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಸುರಕ್ಷಿತ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಹಡಿಗಳು ನಗರದ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರಗಳಲ್ಲಿ code enforcement, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ retrofitting ಮತ್ತು urban local bodies ಪಾತ್ರವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಬೇಕು.

3. ಪರಿಹಾರದಿಂದ ಅಪಾಯ ತಗ್ಗಿಸುವ ಕಡೆಗೆ. Disaster Management Act 2005, NDMA, NDRF ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆ ಪರಿಹಾರದಿಂದ ಸಿದ್ಧತೆಯ ಕಡೆಗೆ ಆದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರಗಳು ಚಂಡಮಾರುತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಂತಹ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ, ಜಿಲ್ಲಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯದಂತಹ ಕೊರತೆಗಳನ್ನೂ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬಹುದು.

4. ಆರಂಭಿಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಸಹಕಾರ. INCOIS ನಲ್ಲಿರುವ ಸುನಾಮಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು Sendai Framework ಅಡಿ ಭಾರತದ ಪಾತ್ರ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರ ಅಪಾಯ ಹೇಗೆ ತಗ್ಗಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ಜನರನ್ನು ತಲುಪಿಸುವ "last mile" ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಉತ್ತರಗಳು ಒತ್ತು ನೀಡಬೇಕು.

Mains lens: practice questions and answer plans

ಈಗ ಈ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಲಿಖಿತ ಉತ್ತರಗಳಾಗಿ ಬದಲಿಸುವ ಸಮಯ. ಕೆಳಗಿನ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು UPSC ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಆದರೆ ಇವು ನಮ್ಮದೇ practice questions, previous-year questions ಅಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ನಿಜವಾದ previous-year questions ಅನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಪತ್ರಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿದ ನಂತರ "Previous year questions" ಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.

Q1. "ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ಭೂಕಂಪಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಗುರಿಯಾಗುವುದೇಕೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿ. ಪೆನಿನ್ಸುಲಾರ್ ಪ್ರದೇಶ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಲ್ಲವೇಕೆ?" (250 ಪದಗಳು)

  • ಪರಿಚಯ: ಭಾರತೀಯ ಪ್ಲೇಟ್ ಯುರೇಷಿಯನ್ ಪ್ಲೇಟ್ ಜೊತೆ ಢಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯುವುದನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ.
  • ವಿವರ: ಮೊದಲು ಹಿಮಾಲಯ ಮತ್ತು Zone V ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸಿ. ನಂತರ ಲಾತೂರ್ ಮತ್ತು ಕೊಯ್ನಾ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾರ್ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹಳೆಯ faults ಹಾಗೂ reservoir loading ನಂತಹ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀಡಿ.
  • ತೀರ್ಮಾನ: ಎಲ್ಲೆಡೆ ವಲಯೀಕರಣ, ಕೋಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧತೆಯ ಮಹತ್ವ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿ.

Q2. "Magnitude ಮತ್ತು intensity ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ. ಸಮಾನ magnitude ಇರುವ ಭೂಕಂಪಗಳು ಏಕೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ?" (150 words)

  • ಎರಡೂ ಪದಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ scale ಸಹಿತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ.
  • ನಂತರ depth, distance, ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
  • ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ code enforcement ಅಗತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ.

Q3. "Disaster Management Act, 2005 ರಿಂದ ರಚಿತವಾದ disaster management ಸಂಸ್ಥಾತ್ಮಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ." (250 words)

  • NDMA, SDMA, DDMA, NDRF ಮತ್ತು NIDM ಅನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
  • ನಂತರ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ cyclone response, ಮತ್ತು ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ district capacity, funds ಮತ್ತು enforcement.
  • Sendai Framework ಮತ್ತು National Plan ನೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಸಿ.

Q4. "2004 ಸುನಾಮಿಯಿಂದ ಭಾರತ ಯಾವ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಕಲಿಯಿತು?" (150 words)

  • ಸುನಾಮಿ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು ಮತ್ತು ಯಾವ ತೀರಗಳಿಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
  • ಮುಂದೆ INCOIS warning centre ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಿ.
  • ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ last-mile warnings, ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳು ಮತ್ತು coastal regulation ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿ.

Useful keywords: fault, focus, epicentre, seismic waves, magnitude, intensity, Modified Mercalli, Indian plate, seismic zones II–V, IS 1893, reservoir-induced seismicity, tsunami, INCOIS, Disaster Management Act 2005, NDMA, SDMA, DDMA, NDRF, Sendai Framework, mitigation, preparedness, retrofitting, build back better.

Quick revision

  • ಭೂಕಂಪ ಭೂಮಿಯೊಳಗಿನ focus (hypocentre) ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ; ಅದರ ನೇರ ಮೇಲ್ಮೈ ಬಿಂದುವನ್ನು epicentre ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
  • Magnitude ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ (ಪ್ರತಿ quake ಗೆ ಒಂದೇ ಸಂಖ್ಯೆ, ಪ್ರತಿ ಹಂತಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 32 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿ); intensity ಒಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿನ ಕಂಪನ ಮತ್ತು ಹಾನಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ (Modified Mercalli).
  • ಭಾರತದ ಭೂಕಂಪಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ Indian plate ಯುರೇಷಿಯನ್ ಪ್ಲೇಟ್ ಒಳಗೆ ತಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.
  • IS 1893 (2016) ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವಲಯಗಳು, II ರಿಂದ V; Zone V ಈಶಾನ್ಯ, ಹಿಮಾಲಯದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು, ಕಚ್, ಉತ್ತರ ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಅಂಡಮಾನ್ ಹಾಗೂ ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
  • ಭಾರತದ ಭೂಭಾಗದ ಸುಮಾರು 59% ಭೂಕಂಪ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ; ಲಾತೂರ್ 1993 ಮತ್ತು ಕೊಯ್ನಾ 1967 ಪೆನಿನ್ಸುಲಾ ಕೂಡ ಸುರಕ್ಷಿತವಲ್ಲ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.
  • 2004 ಸುನಾಮಿ ಸುಮಾತ್ರಾ ಬಳಿಯ ಭೂಕಂಪದಿಂದ ಉಂಟಾಯಿತು; ನಂತರ ಭಾರತ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ INCOIS ನಲ್ಲಿ tsunami warning centre ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
  • DM Act 2005 ಮೂಲಕ NDMA (PM), SDMA (CM), DDMA (Collector), NDRF ಮತ್ತು NIDM ರಚನೆಯಾದವು; ಮೊದಲ National Plan 2016 ರಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು, ಇದು Sendai 2015–2030 ಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ.
  • disaster cycle mitigation, preparedness, response, recovery ಎಂಬ ಹಂತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾವುಗಳಿಗೆ ಭೂಕಂಪವಲ್ಲ, ಕಟ್ಟಡಗಳೇ ಕಾರಣ.

Check yourself

Exam-style questions on this chapter. Pick an answer to see the explanation. 0 of 8 answered

  1. ಭೂಕಂಪ ಆರಂಭವಾಗುವ ಸ್ಥಳದ ನೇರ ಮೇಲಿನ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಬಿಂದುವನ್ನು ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ:

  2. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ: 1. ಭೂಕಂಪಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಮ್ಯಾಗ್ನಿಟ್ಯೂಡ್ ಇರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ತೀವ್ರತೆ ಇರಬಹುದು. 2. Modified Mercalli scale ಫೋಕಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ. ಮೇಲೆ ನೀಡಿರುವ ಯಾವ ಹೇಳಿಕೆ/ಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ?

  3. ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು seismic Zone V ನಲ್ಲಿದೆ?

  4. 1967ರ ಕೊಯ್ನಾ ಭೂಕಂಪವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದರ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ:

  5. The Indian Tsunami Early Warning Centre is located at:

  6. Disaster Management Act, 2005ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ: 1. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. 2. ಜಿಲ್ಲಾ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೇಲೆ ನೀಡಿರುವ ಯಾವ ಹೇಳಿಕೆ/ಗಳು ಸರಿಯಾಗಿವೆ?

  7. Sendai Framework for Disaster Risk Reduction ಯಾವ ಅವಧಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:

  8. ಆಳ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸುನಾಮಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಏಕೆ ಕಷ್ಟ?

Previous year questions

Previous year questions for UPSC CSE will appear here once each one is checked word for word against the official question paper.

Frequently asked questions

ಮ್ಯಾಗ್ನಿಟ್ಯೂಡ್ ಮತ್ತು ಇಂಟೆನ್ಸಿಟಿ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನು?

ಮ್ಯಾಗ್ನಿಟ್ಯೂಡ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಪೂರ್ಣಾಂಕವೂ ಸುಮಾರು 32 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂಟೆನ್ಸಿಟಿ ಒಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅನುಭವವಾಗುವ ಕಂಪನ ಮತ್ತು ಹಾನಿಯನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಾಡಿಫೈಡ್ ಮರ್ಕಲ್ಲಿ ಸ್ಕೇಲ್ ಮೂಲಕ.

ಭಾರತದ ಯಾವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಭೂಕಂಪನ ವಲಯ V ನಲ್ಲಿವೆ?

ವಲಯ V ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳು, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು, ಲಡಾಖ್, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಖಂಡ, ಗುಜರಾತಿನ ರಣ್ ಆಫ್ ಕಚ್, ಉತ್ತರ ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಸುನಾಮಿ ಹೇಗೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ?

ಸಮುದ್ರತಳದ ಭೂಕಂಪವು ಸಮುದ್ರತಳವನ್ನು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಮೇಲೆತ್ತಿದಾಗ ಅಥವಾ ಕೆಳಗಿಳಿಸಿದಾಗ, ಮೇಲಿನ ನೀರು ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಗೊಂಡು ಉದ್ದವಾದ, ವೇಗವಾದ ಅಲೆಗಳಾಗಿ ಹರಡುತ್ತದೆ; ಅವು ದಡದ ಬಳಿ ಎತ್ತರವಾಗುತ್ತವೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುನಾಮಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಯಾವ ಸಂಸ್ಥೆ ನೀಡುತ್ತದೆ?

ಹೈದರಾಬಾದಿನ INCOIS ನಲ್ಲಿರುವ ಇಂಡಿಯನ್ ಸುನಾಮಿ ಅರ್ಲಿ ವಾರ್ನಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್, 2004ರ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಸುನಾಮಿಯ ನಂತರ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.