TNPSC Group 4 · Module 24 · basic depth · 10 min
இடம்பெயர்வு: வகைகள், காரணங்கள் மற்றும் விளைவுகள்
What TNPSC Group 4 asks from this chapter
Syllabus lines this chapter covers:
- Part B: General Studies · Geography.
TNPSC Group 4 questions from this module are being sorted into our bank.
Cut to basic depth for TNPSC Group 4. 11 deeper paragraphs are in the full chapter.
பூஜ்ஜியத்திலிருந்து தொடங்குவோம்: மக்கள் ஏன் நகர்கிறார்கள்?
உங்களைச் சுற்றியுள்ள மக்களை நினைத்துப் பாருங்கள். ஒரு கடைக்காரரின் குடும்பம் நூறு கிலோமீட்டர் தொலைவில் உள்ள கிராமத்திலிருந்து வந்திருக்கலாம். ஒரு ஆசிரியர் திருமணத்துக்குப் பின் இடம்பெயர்ந்திருக்கலாம். ஒரு உறவினர் வேறு மாநிலத்திலோ வெளிநாட்டிலோ வேலை செய்யலாம். தலைமுறைகளாக ஒரே இடத்தில் வாழ்ந்த குடும்பங்கள் மிகக் குறைவு.
இடப்பெயர்வு என்பது மக்கள் ஓர் இடத்திலிருந்து மற்றொரு இடத்துக்கு நகர்வது. பொதுவாக இதில் வழக்கமான வசிப்பிடம் மாறும். பிறப்பு, இறப்புடன் சேர்த்து ஓர் இடத்தின் மக்கள்தொகையை மாற்றும் மூன்று கூறுகளில் இதுவும் ஒன்று.
பிறப்பும் இறப்பும் நாட்டின் மொத்த மக்கள்தொகையை மாற்றுகின்றன. இடப்பெயர்வோ பெரும்பாலும் நாட்டுக்குள் மக்களை நகர்த்துகிறது.
ஓர் இடத்தை விட்டுச் செல்பவர்கள் out-migrants அல்லது emigrants. அங்கு வந்து சேர்பவர்கள் in-migrants அல்லது immigrants. அவர்கள் விட்டுச் செல்லும் இடம் origin; அவர்கள் சென்றடையும் இடம் destination. இடப்பெயர்வு நிரந்தரமாகவோ, தற்காலிகமாகவோ, பருவகாலமாகவோ இருக்கலாம். அறுவடைக்காக வயல் வேலை செய்பவர்கள் சென்று பின் ஊர் திரும்புவது ஓர் உதாரணம்.

எல்லா நகர்வுகளும் இடப்பெயர்வாகாது. Commuting என்பது வீட்டுக்கும் வேலைக்கும் இடையே தினமும் செய்யும் பயணம். Circulation என்பது வீட்டை விட்டு குறுகிய காலத்திற்கு அடிக்கடி தங்குவது. Transhumance என்பது மேய்ப்பர்கள் தங்கள் விலங்குகளுடன் கோடை மற்றும் குளிர்காலப் மேய்ச்சல் நிலங்களுக்கு இடையே பருவகாலமாகச் செல்லும் நகர்வு. இமயமலையில் குஜ்ஜர்களும் பகர்வாலர்களும் இதைச் செய்கிறார்கள். Refugees என்பவர்கள் துன்புறுத்தலில் இருந்து தப்ப சர்வதேச எல்லையைக் கடந்தவர்கள். Internally displaced persons என்பவர்கள் மோதல் அல்லது பேரிடரால் வெளியேறினாலும், தங்கள் சொந்த நாட்டிற்குள்ளேயே இருப்பவர்கள்.
ஏன் இது முக்கியம். இடப்பெயர்வு நகரங்களையும் கிராமங்களையும், தேசியப் பொருளாதாரங்களையும் கூட மாற்றியமைக்கிறது. நகர்ப்புறத் திட்டமிடல், தொழிலாளர் கொள்கை மற்றும் கோடிக்கணக்கான தொழிலாளர்களின் நலனுக்கு இதைப் புரிந்துகொள்வது அவசியம்.
மக்கள்தொகைக் கணக்கெடுப்பு இடம்பெயர்ந்தவர்களை எவ்வாறு எண்ணுகிறது
இந்தியாவின் மக்கள்தொகைக் கணக்கெடுப்பு இடம்பெயர்ந்தவர்களை அடையாளம் காண இரண்டு கேள்விகளைக் கேட்கிறது. முதலாவது பிறந்த இடம். ஒருவர் பிறந்த இடத்தைத் தவிர வேறு இடத்தில் கணக்கிடப்பட்டால், அவர் பிறப்பிட அடிப்படையில் இடம்பெயர்ந்தவர். இரண்டாவது கடைசியாக வசித்த இடம். ஒருவர் முன்பு வசித்த இடத்திலிருந்து நகர்ந்திருந்தால், வேறு இடத்தில் பிறந்திருந்தாலும் அவர் கடைசி வசிப்பிட அடிப்படையில் இடம்பெயர்ந்தவர்.
இடப்பெயர்வு தூரத்தின் அடிப்படையிலும் வகைப்படுத்தப்படுகிறது. Intra-district இடப்பெயர்வு ஒரு மாவட்டத்திற்குள் நடைபெறுகிறது. Inter-district இடப்பெயர்வு ஒரு மாநிலத்திற்குள் நடைபெறுகிறது. Inter-state இடப்பெயர்வு மாநிலங்களுக்கு இடையே நடைபெறுகிறது. இந்தியாவில் பெரும்பாலான இடம்பெயர்ந்தவர்கள் குறுகிய தூரத்திற்கே செல்கிறார்கள். அதே மாவட்டம் அல்லது மாநிலத்திற்குள்தான் அவர்கள் நகர்கிறார்கள். மாநில எல்லைகளைக் கடப்பவர்களின் எண்ணிக்கை மிகக் குறைவு.
எண்ணிக்கைகள் மிகப் பெரியவை. 2011 மக்கள்தொகைக் கணக்கெடுப்பு கடைசி வசிப்பிட அடிப்படையில் சுமார் 45 கோடி பேரை இடம்பெயர்ந்தவர்களாக எண்ணியது. இது மக்கள்தொகையில் ஏறக்குறைய 37 சதவீதம். ஆனால் அவர்களில் பெரும்பாலானோர் திருமணத்திற்குப் பின் குறுகிய தூரம் சென்ற பெண்கள். தொலைதூர நகரங்களுக்குப் பயணம் செய்யும் தொழிலாளர்கள் அல்ல.
மக்கள்தொகைக் கணக்கெடுப்பு பருவகால மற்றும் சுழற்சி இடப்பெயர்வை பெரும்பாலும் தவறவிடுகிறது. தொழிலாளர்கள் சில மாதங்களுக்கு செங்கல் சூளைகள், கட்டுமானத் தளங்கள் அல்லது அறுவடைகளுக்குச் சென்று, பின்னர் திரும்பி வருகிறார்கள். 2020 ஊரடங்கின்போது லட்சக்கணக்கான தொழிலாளர்கள் நகரங்களிலிருந்து நடந்தே வீடு திரும்பியபோது இவர்களின் எண்ணிக்கை வெளிப்பட்டது.
ஏன் இது முக்கியம். இடப்பெயர்வு எவ்வாறு எண்ணப்படுகிறது என்பது கொள்கை எதைக் காண்கிறது என்பதை வடிவமைக்கிறது. எண்ணப்படாத பருவகால இடம்பெயர்ந்தவர்கள் பெரும்பாலும் ரேஷன், வாக்களிப்பு மற்றும் சமூகப் பாதுகாப்பை இழக்கிறார்கள்.
இடப்பெயர்வின் ஓட்டங்களும் யார் நகர்கிறார்கள் என்பதும்
இந்தியாவில் உள்நாட்டு இடப்பெயர்வு நான்கு ஓட்டங்களாக நடைபெறுகிறது: கிராமத்திலிருந்து கிராமத்திற்கு, கிராமத்திலிருந்து நகரத்திற்கு, நகரத்திலிருந்து நகரத்திற்கு மற்றும் நகரத்திலிருந்து கிராமத்திற்கு. இவற்றில் மிகப் பெரிய ஓட்டம் கிராமத்திலிருந்து கிராமத்திற்குச் செல்வதுதான். கிராமங்களிலிருந்து நகரங்களுக்கு செல்லும் ஓட்டமே மிகப் பெரியது என்று பலர் நினைப்பார்கள். இது பலருக்கு ஆச்சரியமாக இருக்கும்.
இதற்கான காரணம் திருமணம் ஆகும். இந்தியாவின் பெரும்பாலான பகுதிகளில், திருமணத்திற்குப் பிறகு பெண் தன் கணவரின் வீட்டிற்குச் செல்கிறாள். பொதுவாக அருகிலுள்ள மற்றொரு கிராமத்திற்குச் செல்வாள். எனவே கிராமத்திலிருந்து கிராமத்திற்குச் செல்லும் இடம்பெயர்வாளர்களில் பெரும்பான்மையினர் பெண்கள்தான். பெண்களின் இடம்பெயர்விற்கு திருமணமே மிகப்பெரிய ஒற்றைக் காரணமாக உள்ளது.
ஆண்களுக்கு நிலைமை வேறுபட்டது. ஆண்களின் இடம்பெயர்விற்கு முக்கியக் காரணம் வேலை மற்றும் வேலைவாய்ப்பு ஆகும். அதற்கு அடுத்தபடியாகக் கல்வியும், குடும்பத்துடன் இடம்பெயர்வதும் உள்ளன. கிராமத்திலிருந்து நகரத்திற்குச் செல்லும் ஓட்டத்தில் ஆண்களே அதிகம். ஏழ்மையான கிராமங்களிலிருந்து கட்டுமானம், தொழிற்சாலைகள், போக்குவரத்து மற்றும் சேவைத் துறைகளில் வேலை தேடி நகரங்களுக்குச் செல்கின்றனர்.
நகரத்திலிருந்து நகரத்திற்கான இடம்பெயர்வில், சிறந்த வேலை அல்லது உயர் கல்விக்காக மக்கள் நகரங்களுக்கு இடையே செல்கின்றனர். நகரத்திலிருந்து கிராமத்திற்கான இடம்பெயர்வே மிகக் குறைந்தது. அதில் பெரும்பாலும் ஓய்வு பெற்றவர்களும், வேலையை இழந்து சொந்த ஊருக்குத் திரும்புபவர்களும் உள்ளனர்.
இடம்பெயர்வு வயது மற்றும் திறமையின் அடிப்படையிலும் தேர்ந்தெடுக்கப்படுகிறது. சுமார் 15 முதல் 35 வயதுக்குட்பட்ட இளைஞர்களே அதிகம் இடம்பெயர்கின்றனர். ஏனெனில் அவர்கள் வேலையையோ திருமணத்தையோ தொடங்குகின்றனர், மேலும் குறைவான பிணைப்புகளே அவர்களுக்கு உள்ளன. படித்தவர்களும் திறமையானவர்களும் நீண்ட தூரம் செல்லும் போக்குடையவர்கள். பெரும்பாலும் பெரிய நகரங்களுக்கோ வெளிநாடுகளுக்கோ செல்கின்றனர். இதனால் அவர்கள் விட்டுச்செல்லும் பகுதிகளின் திறமை வெளியேறுகிறது.

இது ஏன் முக்கியம். இடம்பெயர்பவர்களின் பாலினமும் இடம்பெயர்வின் நோக்கமும் அவர்களுக்குத் தேவையான ஆதரவைத் தீர்மானிக்கின்றன. பெண் இடம்பெயர்வாளர்களுக்குச் சமூகப் பாதுகாப்பும் பாதுகாப்பான சூழலும் தேவை. ஆண் உழைப்பாளி இடம்பெயர்வாளர்களுக்கு வீட்டுவசதி, எடுத்துச் செல்லக்கூடிய நலத்திட்டங்கள் மற்றும் நியாயமான ஊதியம் தேவை.
தள்ளும் காரணிகளும் இழுக்கும் காரணிகளும்: இடம்பெயர்வின் காரணங்கள்
புவியியலாளர்கள் இடம்பெயர்வை தள்ளும் மற்றும் இழுக்கும் காரணிகள் மூலம் விளக்குகின்றனர். தள்ளும் காரணிகள் என்பவை மக்களைத் தங்கள் ஊரிலிருந்து விரட்டும் சூழ்நிலைகள். வறுமை, வேலையின்மை, சிறிய நிலஉடைமை, கடன், வறட்சி, வெள்ளம், சாதி பாகுபாடு மற்றும் மோதல் ஆகியவை இதில் அடங்கும். இழுக்கும் காரணிகள் என்பவை சேருமிடத்தில் உள்ள ஈர்ப்புகள். நிலையான வேலைகள், அதிக ஊதியம், சிறந்த பள்ளிகள் மற்றும் மருத்துவமனைகள், பாதுகாப்பு உணர்வு ஆகியவை இதில் அடங்கும்.
இந்தியாவில் தள்ளும் காரணிகள் பொதுவாக இழுக்கும் காரணிகளை விட வலிமையானவை. நகரம் நல்ல வாழ்க்கையைத் தருகிறது என்பதற்காக பலர் இடம்பெயர்வதில்லை. கிராமம் குடும்பத்தைப் பராமரிக்க முடியாததால்தான் அவர்கள் வெளியேறுகின்றனர். அதனால்தான் கிராமத்திலிருந்து நகரத்திற்குச் செல்பவர்கள் பெரும்பாலும் குறைந்த ஊதியமும் நிலையற்ற வேலையும் உள்ள பணிகளில் சேர்ந்து, சேரிகளில் வாழ்கின்றனர்.
தூரமும் தகவலும் முக்கியம். பெரும்பாலானோர் குறுகிய தூரமே இடம்பெயர்கின்றனர். நீண்ட தூரம் செல்பவர்கள் பொதுவாக உறவினர்களையோ, தங்கள் ஊரைச் சேர்ந்தவர்களையோ பின்தொடர்கின்றனர். அவர்கள் ஏற்கெனவே சேருமிடத்தில் குடியேறியிருப்பார்கள். காலப்போக்கில், இந்த புலம்பெயர் வலையமைப்புகள் குறிப்பிட்ட அனுப்பும் மாவட்டங்களுக்கும் பெறும் நகரங்களுக்கும் இடையே இணைப்புகளை உருவாக்குகின்றன.
பெரிய நிகழ்வுகளும் இடம்பெயர்வைத் தூண்டுகின்றன. 1947 பிரிவினை வரலாற்றில் மிகப் பெரிய இடம்பெயர்வுகளில் ஒன்றை ஏற்படுத்தியது. அதன் பின்னர் மோதல்கள், பேரிடர்கள் மற்றும் பெரிய அணைகள் மில்லியன் கணக்கான மக்களை இடம்பெயரச் செய்துள்ளன. இத்தகைய forced migration வேலைக்காக விருப்பத்துடன் நிகழும் நகர்வைவிட மிகவும் வேறுபட்டது.
Environmental காரணிகள் இன்னும் முக்கியமானவையாக மாறி வருகின்றன. கடல் மட்டம் உயர்வு, ஆற்று அரிப்பு, சூறாவளி மற்றும் அடிக்கடி வரும் வறட்சி ஆகியவை மக்களைக் கடலோர கிராமங்கள், சுந்தரவனம் போன்ற தீவுகள் மற்றும் வறண்ட விவசாயப் பகுதிகளிலிருந்து வெளியேற்றுகின்றன. இத்தகையோர் சில நேரங்களில் environmental or climate migrants என அழைக்கப்படுகின்றனர். காலநிலை வெப்பமடையும்போது இவர்களின் எண்ணிக்கை அதிகரிக்கும் என எதிர்பார்க்கப்படுகிறது.
ஏன் இது முக்கியம். இடம்பெயர்வுக்கு push காரணியா pull காரணியா இயக்கம் தருகிறது என்பதை அறிவது எங்கு செயல்பட வேண்டும் என்பதைக் கொள்கை வகுப்பாளர்களுக்குக் காட்டுகிறது. சிறந்த கிராமப்புற வேலைவாய்ப்புகள் துயரத்தால் ஏற்படும் இடம்பெயர்வைக் குறைக்கின்றன. சிறந்த நகர்ப்புற சேவைகள் இடம்பெயர்வை பாதுகாப்பானதாக்குகின்றன.
மக்கள் எங்கே செல்கிறார்கள்: மாநிலங்கள், நகரங்கள் மற்றும் வெளிநாடுகள்
மாநிலங்களுக்கு இடையிலான இடம்பெயர்வு பொருளாதார வாய்ப்புகளின் வரைபடத்தைப் பின்பற்றுகிறது. Maharashtra அதிக எண்ணிக்கையிலான நிகர உள்வரவு இடம்பெயர்வாளர்களை ஈர்க்கிறது. அதைத் தொடர்ந்து Delhi, Gujarat மற்றும் Haryana உள்ளன. மறுபுறம், Uttar Pradesh மற்றும் Bihar அதிக நிகர வெளியேற்ற இடம்பெயர்வாளர்களை அனுப்புகின்றன. அவற்றைத் தொடர்ந்து Rajasthan, Madhya Pradesh போன்ற மாநிலங்கள் உள்ளன.
நகரங்களில், Greater Mumbai அதிக எண்ணிக்கையிலான உள்வரவு இடம்பெயர்வாளர்களைப் பெற்றுள்ளது. அதைத் தொடர்ந்து Delhi, Kolkata, Chennai மற்றும் Bengaluru உள்ளன. இந்தப் பெருநகரப் பகுதிகள் தொழில், வணிகம் மற்றும் சேவைத் துறைகளில் அதிக வேலைகளை வழங்குகின்றன. எனினும் பல இடம்பெயர்வாளர்கள் முறைசாரா துறையில் பணிபுரிகின்றனர்.
இந்தியர்கள் பல அலைகளாக வெளிநாடுகளுக்கும் இடம்பெயர்ந்துள்ளனர். 19ஆம் நூற்றாண்டில் ஆங்கிலேயர்கள் indentured labourers என அழைக்கப்படும் கிர்மிட்டியாக்களை உத்தரப் பிரதேசம் மற்றும் பீகாரிலிருந்து Mauritius, Caribbean, Fiji மற்றும் South Africa தோட்டங்களுக்கு அழைத்துச் சென்றனர். சுதந்திரத்திற்குப் பிறகு மருத்துவர்கள், பொறியாளர்கள் மற்றும் வணிகர்கள் United Kingdom, United States மற்றும் Canada போன்ற நாடுகளுக்குச் சென்றனர். பின்னர் மென்பொருள் வல்லுநர்களும் சென்றனர்.
1970களிலிருந்து oil boom in West Asia திறமையான மற்றும் பாதித் திறமையான தொழிலாளர்களை பெருமளவில் ஈர்த்தது. குறிப்பாக கேரளாவிலிருந்து பலர் சென்றனர். இன்று Indian diaspora உலகின் மிகப் பெரிய புலம்பெயர் சமூகங்களில் ஒன்றாகும். இது நூற்றுக்கும் மேற்பட்ட நாடுகளில் பரவியுள்ளது.
உலகளவில் பார்த்தால், சர்வதேச இடம்பெயர்வு மனித வரைபடத்தை மாற்றி அமைத்துள்ளது. 16ஆம் நூற்றாண்டிலிருந்து ஐரோப்பியர்கள் அமெரிக்காக்கள், ஆஸ்திரேலியா மற்றும் நியூசிலாந்தில் குடியேறினர். அதே நேரத்தில் மில்லியன் கணக்கான ஆப்பிரிக்கர்கள் அடிமைகளாக அட்லாண்டிக் கடல் கடந்து கொண்டு செல்லப்பட்டனர். இன்று முக்கிய நகர்வுகள் ஆசியா, ஆப்பிரிக்கா மற்றும் லத்தீன் அமெரிக்காவின் ஏழை பகுதிகளிலிருந்து வட அமெரிக்கா, மேற்கு ஐரோப்பா மற்றும் மேற்கு ஆசியாவின் எண்ணெய் வளம் மிக்க நாடுகளை நோக்கி உள்ளன.
ஏன் இது முக்கியம். மக்கள் இடம்பெயரும் திசை இந்தியாவுக்குள் உள்ள பிராந்திய ஏற்றத்தாழ்வைக் காட்டுகிறது. புலம்பெயர்ந்தோர் சமூகம் (diaspora) பணம் அனுப்புதல் (remittances), முதலீடு, soft power ஆகியவற்றுக்கும் ஆதாரமாக உள்ளது.
விளைவுகள்: நன்மைகளும் செலவுகளும்
இடம்பெயர்தல் இரு பக்கங்களிலும் பொருளாதார விளைவுகளை ஏற்படுத்துகிறது. புறப்படும் இடத்தில், remittances எனப்படும் பணம் அனுப்புதல், உணவு, கல்வி, மருத்துவம், வீடு, கடன் ஆகியவற்றுக்குச் செலவாகிறது. கேரளா, பஞ்சாப், கோவா போன்ற மாநிலங்களில் வெளிநாட்டுப் பணம் கிராமங்களை மாற்றியுள்ளது. இந்தியா முழுவதும் உலகின் மிகப் பெரிய remittance பெறும் நாடுகளில் ஒன்றாக உள்ளது.
சேரும் இடத்தில், புலம்பெயர்ந்தோர் நகரங்களைக் கட்டவும் தொழிற்சாலைகளை இயக்கவும் உழைப்பை வழங்குகின்றனர். ஆனால் அவர்கள் குறைந்த ஊதியம், மோசமான வீடு, ஒதுக்கல் ஆகியவற்றை அடிக்கடி எதிர்கொள்கின்றனர். திட்டமிடப்படாத இடம்பெயர்வு நகரங்களில் கூட்ட நெரிசலை உருவாக்கி, slums, போக்குவரத்து நெரிசல், தண்ணீர் மற்றும் சுகாதாரத்தின் மீதான அழுத்தம், மாசுபாடு ஆகியவற்றைக் கூட்டுகிறது.
மக்கள்தொகை விளைவுகள் பாலின விகிதத்திலும் வயது அமைப்பிலும் தெரிகின்றன. பீகார், உத்தரப் பிரதேசத்தின் சில பகுதிகள் போன்ற ஆண் தொழிலாளர்களை அனுப்பும் பகுதிகளில் பெண்களும் குழந்தைகளும் முதியோர்களும் அதிகம். பெறும் நகரங்களில் வேலை வயது ஆண்கள் அதிகம். சமூக ரீதியாக, இடம்பெயர்வு புதிய கருத்துகள், திறன்கள், பண்பாடுகளைப் பரப்புகிறது. ஆனால் தனிமை, குடும்பச் சிதைவு, உள்ளூர்வாசிகளுக்கும் வெளியாட்களுக்கும் இடையே பதற்றம் ஆகியவற்றையும் ஏற்படுத்தலாம்.
ஊரில் விட்டுச் செல்லப்பட்ட பெண்களுக்கு, ஆண்கள் இடம்பெயர்வது கூடுதல் சுமையையும் புதிய அதிகாரத்தையும் தருகிறது. அவர்கள் தனியாக விவசாயத்தையும் குடும்பத்தையும் நிர்வகிக்கின்றனர். புலம்பெயர் தொழிலாளர்களுக்கே பாதுகாப்பற்ற வேலை, அடையாள ஆவணம் இல்லாமை, சேரும் மாநிலத்தில் நலத்திட்டங்களிலிருந்து விலக்கப்படுதல் போன்ற அபாயங்கள் உள்ளன.
சுற்றுச்சூழல் விளைவுகளும் உள்ளன. நகரங்களுக்கு வேகமான வரவு நிலம், நீர், ஆற்றல் ஆகியவற்றுக்கான தேவையை அதிகரித்து, ஈரநிலங்கள், ஆற்றுப் படுகைகள், பசுமைப் பகுதிகளில் ஆக்கிரமிப்புக்கு வழிவகுக்கிறது. அனுப்பும் பகுதிகளில், இளம் தொழிலாளர்கள் இழப்பால் மொட்டை மாடி வயல்களும் பாரம்பரிய நீர் அமைப்புகளும் பராமரிக்கப்படாமல் போகின்றன. இப்போது கிட்டத்தட்ட காலியான சில மலைக் கிராமங்களில் இது தெரிகிறது.
ஏன் இது முக்கியம். இடம்பெயர்தல் அதன் தன்மையால் நல்லதும் அல்ல, கெட்டதும் அல்ல. கொள்கை அதன் நன்மைகளைக் காத்துக்கொண்டு செலவுகளைக் குறைக்க வேண்டும். உதாரணமாக, portable ration card, வீட்டு வசதி மூலம் இதைச் செய்யலாம்.
Quick revision
- Migration = பிறப்பு மற்றும் இறப்புக்குப் பிறகு மக்கள்தொகை மாற்றத்தின் மூன்றாவது கூறு.
- Migration அல்ல: commuting, circulation, transhumance; அகதிகள் எல்லை கடக்கிறார்கள், IDPs கடப்பதில்லை.
- Census அளவீடுகள்: place of birth; place of last residence.
- நான்கு வகைகள்; rural to rural மிகப் பெரியது, பெரும்பாலும் திருமணத்திற்குப் பின் பெண்கள்.
- ஆண்கள் முக்கியமாக வேலைக்காக இடம்பெயர்கிறார்கள்; பெண்கள் முக்கியமாகத் திருமணத்திற்காக.
- Push (origin): வறுமை, வேலையின்மை, பேரிடர்கள், மோதல். Pull (destination): வேலைகள், ஊதியம், சேவைகள்.
- நிகர in-migration: மகாராஷ்டிரா, டெல்லி, குஜராத், ஹரியானா. நிகர out-migration: உத்தரப் பிரதேசம், பீகார்.
- மிகப்பெரிய in-migrant நகரம்: Greater Mumbai.
- வெளிநாட்டு இடம்பெயர்வு அலைகள்: indentured labour, professionals, West Asia workers.
- விளைவுகள்: remittances, slums, சீரற்ற பாலின விகிதம், சமூக மாற்றம்.