Module 9 · 13 min read · Free chapter
ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ.
ವೇಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಶಕ್ತಿ ಒದಗಿಸುತ್ತಲೇ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯ. ಈಗ ಅಳವಡಿಸಿದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅರ್ಧಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಲು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೇತರ ಮೂಲಗಳದ್ದು. ನವೀಕೃತ NDC (2022) ಯಲ್ಲಿ 2030 ರೊಳಗೆ GDP ಯ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು 2005 ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ 45% ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಭರವಸೆ ಇದೆ. ಕಾರ್ಬನ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಸಾರ್ವಭೌಮ ಹಸಿರು ಬಾಂಡ್ಗಳು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮಿಷನ್ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಆದರೆ ತೈಲ ಆಮದು ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಅಪಾಯವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ.
ಶೂನ್ಯದಿಂದ ಆರಂಭಿಸೋಣ: ಶಕ್ತಿ ಏಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಷಯ?
ವಿದ್ಯುತ್ ಕಡಿತದಿಂದ ಆರಂಭಿಸೋಣ. ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಹೋದಾಗ ಹಿಟ್ಟಿನ ಗಿರಣಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ, ಶೀತಲ ಗೋದಾಮು ಬಿಸಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಮಕ್ಕಳು ದೀಪದ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಹೊಲದ ಪಂಪ್ ಮತ್ತು ಫೋನ್ ಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಕೇವಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಷಯವಲ್ಲ. ಆರ್ಥಿಕತೆ ಎಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದೇ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.
ಪರಸ್ಪರ ಎಳೆಯುವ ಮೂರು ಗುರಿಗಳು. ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ, ಕೈಗೆಟುಕುವ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛ ಶಕ್ತಿ ಬೇಕು. ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಅಗ್ಗ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯವಾಗಿ ಲಭ್ಯ, ಆದರೆ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ. Solar ಸ್ವಚ್ಛವಾದರೂ storage ಬೇಕು. ಆಮದು ಮಾಡಿದ ತೈಲ ಅನುಕೂಲಕರ, ಆದರೆ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ಆಘಾತಕ್ಕೆ ದೇಶವನ್ನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂರನ್ನೂ ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು energy trilemma ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಭಾರತದ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ. ಭಾರತ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕತೆ. ತಲಾ ಶಕ್ತಿ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಬೇಡಿಕೆ ಏರುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ದೇಶ ತನ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ crude oil ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 60% LPG ಅನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ carbon intensity ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಶಕ್ತಿ ಆಯ್ಕೆಯೂ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದ ಇಂದಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಮಿಶ್ರಣ
ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಚಿತ್ರಣ. 31 July 2026ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಭಾರತದ ಸ್ಥಾಪಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸುಮಾರು 552 GW ಆಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ non-fossil ಮೂಲಗಳ ಪಾಲು 300.50 GW, ಅಂದರೆ 54%ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು. Solar 164.59 GW ಜೊತೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು. ನಂತರ wind (58.14 GW), hydro (57.24 GW), bio-power (11.75 GW) ಮತ್ತು nuclear (8.78 GW) ಬರುತ್ತವೆ.
ನಿಗದಿತ ಸಮಯಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಒಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ತಲುಪಲಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 2025 ರಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಾನ್-ಫಾಸಿಲ್ ಮೂಲಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ 50% ತಲುಪಿವೆ. ಇದು ಭಾರತದ NDC ಯಲ್ಲಿನ 2030 ಗುರಿಗಿಂತ ಐದು ವರ್ಷ ಮುಂಚೆ ಆಗಿದೆ. ಈ ಏರಿಕೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸೋಲಾರ್ ಕಾರಣ, ಅದರ ವೆಚ್ಚ ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಇಳಿದಿದೆ.
ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಎಂದರೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಅಲ್ಲ. ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಸ್ಥಾವರ ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ಓಡಬಲ್ಲದು. ಆದರೆ ಸೋಲಾರ್ ಪ್ಯಾನೆಲ್ ಸೂರ್ಯ ಬೆಳಗಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಗಾಳಿ ಋತುವಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ನಾನ್-ಫಾಸಿಲ್ ಮೂಲಗಳು capacity ಯ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರೂ, ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ನ 70% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನಿಂದಲೇ ಬರುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ಇಂಧನದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು 55% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು. 2024-25 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸುಮಾರು 1,047.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಉತ್ಪಾದಿಸಿತು.
ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ. ತನ್ನ ಸೋಲಾರ್ ಮತ್ತು ಗಾಳಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಲು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಟರಿ, ಪಂಪ್ಡ್ ಹೈಡ್ರೋ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ಗ್ರಿಡ್ ಬೇಕು. ಇವು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಸ್ಥಾವರಗಳು ಅಂತರ ತುಂಬುವಾಗ ಶುದ್ಧ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ರಾತ್ರಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಈಗ ಇಂಧನ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸರಣಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಿದೆ (ನೋಡಿ Infrastructure: roads, railways, ports, airports and Gati Shakti).
India's climate promises
ದೇಶಗಳು ಭರವಸೆ ನೀಡುವುದೇಕೆ. ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದ (2015) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿ ದೇಶವೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಹವಾಮಾನ ಗುರಿಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾದ ಕೊಡುಗೆ (NDC) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಐದು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಅವನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗೆ ಶ್ರೀಮಂತ ದೇಶಗಳೇ ಕಾರಣ. ಹಾಗಾಗಿ ಭಾರತದಂತಹ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ದೇಶಗಳು ಸಮಾನ ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾರತ ಒಟ್ಟು ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಬದಲು ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ತೀವ್ರತೆ (GDP ಯ ಪ್ರತಿ ಘಟಕಕ್ಕೆ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ) ಮೇಲೆ ಗುರಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಪಂಚಾಮೃತ (2021). ನವೆಂಬರ್ 2021 ರಲ್ಲಿ ಗ್ಲಾಸ್ಗೋದಲ್ಲಿ COP26 ನಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಐದು ಗುರಿಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ 500 GW ನಾನ್-ಫಾಸಿಲ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು 2070 ರ ವೇಳೆಗೆ ನೆಟ್ ಜೀರೋ ಸೇರಿವೆ. ನೆಟ್ ಜೀರೋ ಎಂದರೆ ಉಳಿಯುವ ಯಾವುದೇ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅರಣ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ, ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆಯಿಂದ ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
2022 ರ NDC. ಭಾರತದ ನವೀಕೃತ NDC, ಆಗಸ್ಟ್ 2022 ರಲ್ಲಿ, 2030 ಕ್ಕೆ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತು:
- 2005 ಮಟ್ಟದಿಂದ GDP ಯ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು 45% ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು;
- ಸ್ಥಾಪಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸುಮಾರು 50% ಅನ್ನು ನಾನ್-ಫಾಸಿಲ್ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪಡೆಯುವುದು;
- ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಮರ ಹೊದಿಕೆಯ ಮೂಲಕ CO2 ಸಮಾನದಲ್ಲಿ 2.5-3 ಬಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಹೆಚ್ಚುವರಿ carbon sink ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು.
2035ರ NDC. 25 ಮಾರ್ಚ್ 2026 ರಂದು ಸಂಪುಟವು ಭಾರತದ 2031-2035 ಅವಧಿಯ NDC ಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿತು. 2035 ರ ವೇಳೆಗೆ 2005 ರಿಂದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು 47% ರಷ್ಟು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಇದರ ಗುರಿ. ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೇತರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸುಮಾರು 60% ಕ್ಕೆ ಏರಿಸುವುದು ಮತ್ತು 3.5-4.0 ಬಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಕಾರ್ಬನ್ ಸಿಂಕ್ ನಿರ್ಮಿಸುವುದೂ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. 2025 ರಲ್ಲಿ 50% ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಗುರಿ ಈಡೇರಿರುವುದರಿಂದ, ಹೊಸ ಗುರಿಗಳು ಮಾನದಂಡವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೇರಿಸಿವೆ.
ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ: ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ
ಹೊಗೆ ಉಗುಳುವ ಚಿಮಣಿಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ. ಕಾರ್ಖಾನೆ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಸುಡುವಾಗ, ಮಾಲೀಕರು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿಗೆ ಹಣ ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಹೊಗೆ ಜನರ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಹಾನಿಗೆ ಹಣ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಪಾವತಿಯಾಗದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು externality ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ ಇದನ್ನು ಪಾವತಿಸದ ಕಾರಣ, ಸಮಾಜ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕರಿಂದ ಪಾವತಿ ಮಾಡಿಸಲು ಎರಡು ದಾರಿಗಳು.
- ಕಾರ್ಬನ್ ತೆರಿಗೆ (Pigouvian tax) ಪ್ರತಿ ಟನ್ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗೆ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರ price ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ಕಡಿತ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ.
- Cap-and-trade ಅಥವಾ carbon market ಅನುಮತಿಸಲಾದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ quantity ಅಥವಾ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿ, ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆಗ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ, ಅಗ್ಗವಾಗಿ ಕಡಿತ ಮಾಡಬಲ್ಲ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕ್ರೆಡಿಟ್ಗಳನ್ನು ಮಾರುತ್ತವೆ.
ಭಾರತ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಮೇಲೆ ಏನು ಮಾಡಿತು. ಭಾರತ ಒಮ್ಮೆ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಮೇಲೆ cess ವಿಧಿಸಿತ್ತು. 2017 ರಿಂದ ಅದು ಪ್ರತಿ ಟನ್ಗೆ ₹400 ರ GST compensation cess ಆಯಿತು, ಇದರ ಜೊತೆಗೆ 5% GST ಕೂಡ ಇತ್ತು. 56ನೇ GST Council ನಂತರ 22 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025 ರಿಂದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ cess ರದ್ದಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ GST 18% ಕ್ಕೆ ಏರಿತು. ಪ್ರತಿ ಟನ್ನ ಒಟ್ಟು ತೆರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಬದಲಾವಣೆ inverted duty structure ಅನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು, ಅಂದರೆ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕಿಂತ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ತೆರಿಗೆ ಇತ್ತು.
ಭಾರತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಗುರಿಗಳನ್ನು ಏಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಬನ್ ತೆರಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಏರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಜನರು ಬಡವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾರತ ಶುದ್ಧ ಇಂಧನ ಗುರಿಗಳು, ದಕ್ಷತೆ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಈಗ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ತೀವ್ರತೆ ಕಡಿತಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಬಹುಮಾನ ನೀಡುವ carbon market ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಇದರಿಂದ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲಕ್ಕೆ ಮೌಲ್ಯವೂ ನಿಗದಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
India's carbon market
ದಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಬನ್ವರೆಗೆ. ಭಾರತದ ಹಿಂದಿನ Perform, Achieve and Trade (PAT) ಯೋಜನೆ ದೊಡ್ಡ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಇಂಧನ ಉಳಿತಾಯದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವು ಇಂಧನ ಉಳಿತಾಯ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. Energy Conservation (Amendment) Act, 2022 ಈ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಬನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. Carbon Credit Trading Scheme ಅನ್ನು 28 June 2023 ರಂದು ಅಧಿಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು.
ಇದು ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಿವೆ:
- ಅನುಸರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: obligated entities ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದೊಡ್ಡ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು greenhouse gas emission intensity ಗುರಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕು. ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿ ಯುನಿಟ್ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ಟನ್ CO2 ಸಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡುವ ಸಂಸ್ಥೆ carbon credit certificates ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತದೆ (ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಎಂದರೆ ಒಂದು ಟನ್ CO2 ಸಮಾನ). ಗುರಿ ತಲುಪದ ಸಂಸ್ಥೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬೇಕು.
- ಆಫ್ಸೆಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಜಮೀನು, ಅರಣ್ಯ ಅಥವಾ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳಂತಹ ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಕಡಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಗಳಿಸಬಹುದು.
ಇದನ್ನು ಯಾರು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು Bureau of Energy Efficiency (BEE) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು Grid Controller of India registry ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. CERC ವಿದ್ಯುತ್ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು Environment Ministry ಗುರಿಗಳನ್ನು ಅಧಿಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ, ಸಿಮೆಂಟ್, ಕ್ಲೋರ್-ಆಲ್ಕಲಿ ಮತ್ತು ಪಲ್ಪ್ ಮತ್ತು ಪೇಪರ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ 282 ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಅಧಿಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು. ರಿಫೈನರಿ, ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್, ಜವಳಿ ಮತ್ತು ಸೆಕೆಂಡರಿ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಇನ್ನೂ 208 ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಜನವರಿ 2026 ರಲ್ಲಿ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಅಧಿಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು. ಒಟ್ಟು 490 ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ.
ಕ್ಯಾಪ್ ಬದಲು ತೀವ್ರತೆ ಏಕೆ? ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಇನ್ನೂ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಒಟ್ಟು ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿರ ಕ್ಯಾಪ್ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದು. intensity ಗುರಿಯು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರತಿ ಟನ್ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಹೊರಸೂಸುವಂತೆ ಕೇಳುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಬಹುದು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಯುನಿಟ್ ಸ್ವಚ್ಛವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಟ್ಟು ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬೇಗನೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡದಿರಬಹುದು ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಹಣ ಹೊಂದಿಸುವುದು: ಹಸಿರು ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳು
ಹಣದ ಸಮಸ್ಯೆ. ಸೌರ ಪಾರ್ಕ್ಗಳು, ಪ್ರಸರಣ ಮಾರ್ಗಗಳು, ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸ್ಥಾವರಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಆರಂಭಿಕ ಹೂಡಿಕೆ ಬೇಕು. ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಬರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಷ್ಟೇ ಅಗ್ಗದ, ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಹಣಕಾಸು ಕೂಡ ಮುಖ್ಯ. ಖಾಸಗಿ ಹಣವನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಸಾಲ ಮತ್ತು ಸಬ್ಸಿಡಿ ಎರಡನ್ನೂ ಬಳಸುತ್ತದೆ.
ಸಾರ್ವಭೌಮ ಹಸಿರು ಬಾಂಡ್ಗಳು (Sovereign green bonds). ನವೆಂಬರ್ 2022 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಹಸಿರು ಬಾಂಡ್ಗಳ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿತು. ಇವು ಸರ್ಕಾರಿ ಬಾಂಡ್ಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಿಂದ ಬರುವ ಹಣ ಅರ್ಹ ಹಸಿರು ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ₹16,000 ಕೋಟಿ 25 ಜನವರಿ ಮತ್ತು 9 ಫೆಬ್ರವರಿ 2023 ರಂದು ನಡೆದ ಎರಡು ಹರಾಜುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. 2025-26 ರ ವೇಳೆಗೆ ಒಟ್ಟು ವಿತರಣೆ ಸುಮಾರು ₹72,697 ಕೋಟಿ ತಲುಪಿತು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು greenium ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಮುಖ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳು.
- ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮಿಷನ್: 4 ಜನವರಿ 2023 ರಂದು ₹19,744 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದೊಂದಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯಿತು. ಇದರ ಗುರಿ 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 5 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು. ಇದನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳು, ರಸಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- PM ಸೂರ್ಯ ಘರ್: ಮುಫ್ತ್ ಬಿಜಲಿ ಯೋಜನೆ: 29 ಫೆಬ್ರವರಿ 2024 ರಂದು ₹75,021 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದೊಂದಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯಿತು. ಇದರ ಉದ್ದೇಶ 1 ಕೋಟಿ ಮನೆಗಳ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಗೆ ಸೌರಫಲಕ ಅಳವಡಿಸುವುದು. ತಿಂಗಳಿಗೆ 300 ಯೂನಿಟ್ ವರೆಗೆ ಉಚಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಸಬ್ಸಿಡಿ 1 kW ಗೆ ₹30,000, 2 kW ಗೆ ₹60,000 ಮತ್ತು 3 kW ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ₹78,000 ಆಗಿದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ 2026 ರ ವೇಳೆಗೆ 50 ಲಕ್ಷ ಮನೆಗಳು ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬಂದಿವೆ.
- PM-KUSUM (2019): ರೈತರು ಸೌರ ಪಂಪ್ಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಸೌರ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಡೀಸೆಲ್ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಖರ್ಚು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಇವು ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ. ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸೌರ ಪಂಪ್ಗಳು ಮನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರೈತರನ್ನು ಸಣ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಕರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಬಿಲ್ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಭಾರಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅನಿಲ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಲ್ಲದು. ಪ್ರತಿ ಯೋಜನೆಯು ಹವಾಮಾನ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಉದ್ಯೋಗ, ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಆಮದು ಬಿಲ್ಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.
ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಏಕೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತವೆ: ಯಾವಾಗ, ಎಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಏಕೆ
ಇದು ಯಾವಾಗ ಬದಲಾಯಿತು. ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಭಾರತದ ಇಂಧನ ನೀತಿ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಪಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅಗ್ಗವಾಗಿ ಇಡುವುದರ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಇತ್ತು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಮೂಲಕ. ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದ (2015) ನಂತರ ಮತ್ತು ಸೌರಶಕ್ತಿಯ ಬೆಲೆ ಕುಸಿದ ನಂತರ, ಶುದ್ಧ ಇಂಧನ ಹವಾಮಾನ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿಯೂ ಆರ್ಥಿಕ ಅವಕಾಶವಾಗಿಯೂ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. 2025 ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೇತರ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬಂದಿತ್ತು.
ಭಾರತ ನ್ಯಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಏಕೆ ವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ತಲಾ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಶ್ರೀಮಂತ ದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ. ಆದರೂ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರಿಗೆ ಬಡತನದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಂಧನ ಬೇಕು. ಹಾಗಾಗಿ ಭಾರತ ತನ್ನ ಗುರಿಗಳನ್ನು emissions intensity ಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀಮಂತ ದೇಶಗಳಿಂದ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕೇಳುತ್ತದೆ. LiFE ಮೂಲಕ ಜೀವನಶೈಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗೂ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು climate justice ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ.
ವ್ಯಾಪಾರ-ವಿನಿಮಯದ (trade-offs) ಅಂಶಗಳು ಎಲ್ಲಿವೆ. ಪೂರ್ವ ಭಾರತದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಕೆಲಸಗಳು ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ಟಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೊರಬಂದರೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಬಹುದು. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ತಜ್ಞರು ನ್ಯಾಯಯುತ ಪರಿವರ್ತನೆ (just transition) ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಮರುತರಬೇತಿ ನೀಡಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಎಣ್ಣೆ ಭದ್ರತೆಗೆ ಅಪಾಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಕೂಡ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಪರಿಣಾಮಗಳು. ಶುದ್ಧ ಇಂಧನ ಆಮದು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಸೋಲಾರ್ ಪ್ಯಾನಲ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟರಿ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. ರಫ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ carbon border taxes ನಿಂದ ಭಾರತವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬಹುದು.
ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಗ್ರಿಡ್ ಹೂಡಿಕೆ, ಶೇಖರಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ನೀತಿ ಬೇಕು. ಉತ್ತಮ Mains ಉತ್ತರಗಳು ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚ ಎರಡನ್ನೂ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.
Mains ಅಭ್ಯಾಸ: ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು, ನಾಲ್ಕು ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು
ಇವು ನಾವು ಬರೆದ practice questions, past papers ಅಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ exam ನ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಈ module ನ PYQ panel ನಲ್ಲಿವೆ.
| ಅಂಶ | ಪ್ರಶ್ನೆ | ಒಳಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು |
|---|---|---|
| ಪ್ರಗತಿ | ಭಾರತ 50% ಫಾಸಿಲ್-ರಹಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ದಾಟಿದೆ, ಆದರೂ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ವಿರೋಧಾಭಾಸವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ. | ಸಾಮರ್ಥ್ಯ vs ಉತ್ಪಾದನೆ, ಪ್ಲಾಂಟ್ ಲೋಡ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್, ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ; 300.50 GW ಫಾಸಿಲ್-ರಹಿತ (>54%) vs ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯ >70%; ಶೇಖರಣೆ, ಗ್ರಿಡ್, demand response, pumped hydro. |
| ನೀತಿ ಸಾಧನಗಳು | carbon tax ಮತ್ತು carbon market ಹೋಲಿಸಿ. ಭಾರತ ತೀವ್ರತೆ-ಆಧಾರಿತ carbon market ಅನ್ನು ಏಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದೆ? | Externality, Pigouvian tax, cap-and-trade; CCTS 2023, compliance ಮತ್ತು offset, 490 entities, BEE; ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಕಾಳಜಿಗಳು; coal cess 2025 ರಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. |
| ಬದ್ಧತೆಗಳು | 2022 NDC ಯಿಂದ 2035 NDC ವರೆಗೆ ಭಾರತದ ಹವಾಮಾನ ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಹವಾಮಾನ ನ್ಯಾಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿ. | 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ 45% ತೀವ್ರತೆ ಕಡಿತ ಮತ್ತು 50% ಫಾಸಿಲ್-ರಹಿತ; 2035 ರ ವೇಳೆಗೆ 47% ಮತ್ತು 60%; carbon sink; 2070 ರ ವೇಳೆಗೆ net zero; CBDR, ಹಣಕಾಸು, LiFE. |
| ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ | ಹಸಿರು ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು PM Surya Ghar, Green Hydrogen Mission ನಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳು ಇಂಧನ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತ ಮತ್ತು ತ್ವರಿತವಾಗಿಸುವುದು ಹೇಗೆ? | Sovereign green bonds (₹72,697 ಕೋಟಿ), greenium; Surya Ghar ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿ; 5 MMT ಹೈಡ್ರೋಜನ್; ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ just transition; ಆಮದು ಉಳಿತಾಯ. |
ಈ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಬೇಕು: ಪ್ರತಿ ಉತ್ತರವು ಏನು ಎಂದು ವಿವರಿಸಬೇಕು, ನಂತರ ಮೇಲಿನ ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ಏಕೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿ, ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ದಾರಿಯೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಸಬೇಕು.
Quick revision
- 31 July 2026 ರಂತೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸುಮಾರು 552 GW ಇತ್ತು; ಅದರಲ್ಲಿ 300.50 GW non-fossil (54%ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು); solar 164.59 GW, wind 58.14 GW. 50% ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ June 2025 ರಲ್ಲಿ ತಲುಪಲಾಯಿತು.
- Coal ಇನ್ನೂ ವಿದ್ಯುತ್ generation ದ 70%ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು primary commercial energy ಯ 55%ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನೀಡುತ್ತದೆ.
- 2022 NDC (2030): 2005 ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ emissions intensity 45% ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು, non-fossil ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸುಮಾರು 50%, ಮತ್ತು 2.5-3 bn t carbon sink. 2035 NDC (25 Mar 2026 ರಂದು ಅನುಮೋದನೆ): 47%, ಸುಮಾರು 60%, 3.5-4.0 bn t. net zero by 2070 ಗುರಿ.
- Carbon Credit Trading Scheme (28 June 2023 ರಂದು notify ಆಯಿತು): 490 ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ intensity ಗುರಿಗಳು. ಇದನ್ನು BEE ನಡೆಸುತ್ತದೆ, registry ಅನ್ನು Grid India ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, trading ಅನ್ನು CERC ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
- 22 Sep 2025 ರಿಂದ coal ಗೆ 18% GST ಇದೆ ಮತ್ತು no compensation cess ಇದೆ (ಮೊದಲು 5% + ₹400/t ಇತ್ತು).
- Sovereign green bonds: framework Nov 2022 ರಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು; ಮೊದಲ ₹16,000 crore Jan-Feb 2023 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು; 2025-26 ರ ವೇಳೆಗೆ ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು ₹72,697 crore ಆಯಿತು.
- Green Hydrogen Mission: ₹19,744 crore, 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ 5 MMT/year ಗುರಿ. PM Surya Ghar: ₹75,021 crore, 1 crore ಮನೆಗಳು, 300 units ಉಚಿತ.